CHÀO MỪNG CÁC EM
ĐẾN VỚI BUỔI HỌC
HÔM NAY

KHỞI ĐỘNG
Để nâng cao chất lượng các
chương trình truyền hình dành
cho thanh thiếu niên, đài truyền
hình cần biết đánh giá cũng
như sở thích của người xem
về các chương trình của đài.

Em có thể giúp đài truyền hình thu thập
những thông tin này không?

Em có thể đề xuất
một vài cách để thu
thập thông tin này?

Đối tượng mà em
hướng đến để thu
thập thông tin này
là ai?

CHƯƠNG V. THU THẬP VÀ
BIỂU DIỄN DỮ LIỆU

BÀI 17: THU THẬP VÀ
PHÂN LOẠI DỮ LIỆU

NỘI DUNG BÀI HỌC
01 Thu thập và phân loại dữ liệu
02 Tính đại diện của dữ liệu

I. THU THẬP VÀ PHÂN LOẠI DỮ LIỆU
HĐ1
Em hãy giúp đài truyền hình thu thập dữ liệu bằng cách phỏng
vấn các bạn trong tổ, sử dụng ba câu hỏi sau:
(1) Trung bình mỗi ngày bạn dành bao nhiêu giờ để xem ti vi?
(2) Các chương trình ti vi bạn xem là gì?
(3) Bạn có cho rằng các chương trình ti vi hiện nay rất hấp
dẫn không? Chọn một trong các ý kiến sau:
Rất đồng ý, Đồng ý, Không đồng ý, Rất không đồng ý.

HĐ2
Lập bảng thống kê cho ba dãy dữ liệu thu được

HĐ3
Trong ba dãy dữ liệu thu được, dãy nào là
dãy số liệu? Dãy nào không là dãy số liệu?
Dãy nào có thể sắp xếp được theo thứ tự
tăng, giảm?

Trả lời

Dãy (1) là dãy số liệu, có thể sắp thứ tự.
Dãy (2) không là dãy số liệu, không thể sắp xếp.
Dãy (3) không là là dãy số liệu, có thể sắp xếp.

Dữ liệu được phân loại theo sơ đồ sau:
Dữ liệu

Dữ liệu là số (số liệu)

Dữ liệu không là số

Dữ liệu là số còn gọi là dữ liệu định lượng.
Dữ liệu không là số còn gọi là dữ liệu định tính.

Chú ý:
Dữ liệu không là số có thể phân thành hai loại:
+ Loại không thể sắp thứ tự.
+ Loại có thể sắp thứ tự.

?

Em hãy lấy một ví dụ về dữ liệu không là số, có thể
sắp xếp theo thứ tự.
Trả lời
Ví dụ: các mức đánh giá về mức độ đề thi học kì
từ: Rất dễ đến Rất khó.
Mức độ đánh giá về chất lượng học của một
phần mềm trức tuyến với các mức:

Ví dụ 1
Bình đã phỏng vấn các bạn trong lớp và thu được các dãy dữ liệu sau.
(1) Cân nặng (đơn vị kilôgam) của năm bạn học trong lớp:
43; 41; 48; 45; 52.
(2) Tên một số tỉnh thuộc đồng bằng sông Hồng:
Nam Định, Thái Bình, Hưng Yên, Bắc Ninh.
(3) Đánh giá của bốn bạn học sinh về chất lượng bài giảng môn Toán:
Tốt, Xuất sắc, Khá Tốt, Trung bình.
Em hãy xác định mỗi dãy dữ liệu đó thuộc loại nào.

Giải
- Dãy dữ liệu (1) là dãy số liệu.
- Dãy dữ liệu (2) không phải là dãy số liệu, không
thể sắp thứ tự.
- Dãy dữ liệu (3) không phải dãy số liệu, có thể sắp
xếp theo thứ tự từ mức cao nhất đến mức thấp
nhất (Xuất sắc, Tốt, Khá Tốt, Trung bình) nên đây
là dãy dữ liệu không là số, có thể sắp thứ tự.

Luyện tập 1

a) Em hãy đưa ra một số câu hỏi phỏng vấn để:
(1) Khảo sát ý kiến của các bạn trong lớp về vật nuôi
yêu thích;
(2) Khảo sát thời gian (giờ) mà các bạn lớp dành cho
hoạt động thể thao trong ngày.
b) Với mỗi dãy dữ liệu thu được, em hãy cho biết dữ liệu
đó thuộc loại nào.

Trả lời
a) Ví dụ:
(1) Con vật nuôi mà bạn yêu thích nhất là gì?
(2) Mỗi ngày bạn chơi thể thao trong bao nhiêu giờ?
b) Dữ liệu thu được trong câu hỏi (1) không là số,
không thể sắp thứ tự.
Dữ liệu thu được trong câu hỏi (2) là số liệu.

Một số tuyến xe buýt ở Hà Nội mà
bạn An đã đi là:02; 12; 15.
Đây là dãy số liệu

Đây không phải là
dãy số liệu

Em ủng hộ Vuông hay Tròn?

II. TÍNH ĐẠI DIỆN CỦA DỮ LIỆU
HĐ4
Vuông và Tròn muốn tìm hiểu về mức độ thường xuyên lên
thư viện trường của các bạn học sinh trong trường nên đã
lập phiếu như Hình 5.1 để tiến hành khảo sát.

Mình chỉ cần phát phiếu

Không, tớ nghĩ mỗi lớp cần

khảo sát cho các bạn lên thư

chọn ngẫu nhiên 10 bạn để

viện trường trong một tuần.

phát phiếu khảo sát.

Em hãy thảo luận nhóm và cho biết dữ liệu thu được
trong mỗi cách làm của Vuông và Tròn có đại diện cho
toàn bộ học sinh trong trường không.

Trả lời
- Tổng thể dữ liệu ở đây là toàn bộ học sinh
trong trường.
- Dữ liệu của Tròn không có tính đại diện
cho toàn bộ học sinh trong trường.
- Cách làm của Vuông hợp lí hơn.

Nhận xét
Để có thể đưa ra các kết luận hợp kí, dữ kiệu
thu được phải đảm bảo tính đại diện cho toàn bộ
đối tượng được quan tâm.

Ví dụ 2
Một hãng hàng không mong muốn khảo sát ý kiến của
khách hàng trên một chuyến bay để đánh giá mức độ
hài lòng về chất lượng phục vụ trên chuyến bay đó.
a) Em hãy cho biết đối tượng mà hãng hàng không này
cần lấy ý kiến.
b) Trong hai cách khảo sát sau, cách nào hợp lí hơn?

Cách 1. Lấy ý kiến của 20 hành khách ở khoang hạng
thương gia.
Cách 2. Đánh số ngẫu nhiên 100 hành khách trên
chuyến bay và xin ý kiến của những hành khách số 5;
10; 15; 20; …; 100.

Giải
a) Hãng hàng không cần lấy ý kiến của tất cả các hành khách
đi trên chuyến bay.
b) Theo cách 1, hành khách hạng phổ thông không được
tham gia khảo sát nên dữ liệu thu thập chưa đảm bảo được
tính đại diện. Khảo sát theo cách 2 hợp lí hơn.

Luyện tập 2

Em hãy cho biết cách khảo sát sau có đảm bảo được
tính đại diện không.
Để đánh giá mức độ phù hợp của đề thi thử môn Toán,
nhà trường đã cho các bạn trong câu lạc bộ Toán học
làm bài và xem xét kết quả.

Giải

Tổng thể dữ liệu là toàn bộ học sinh.
Ở đây chỉ khảo sát ý kiến các bạn trong câu lạc bộ
Toán, là những người yêu thích Toán, nên dữ liệu
thu được không có tính đại diện.

Ví dụ 3

Một công ty dược phẩm đã khảo sát hiệu quả
sử dụng của một loại thuốc trị cảm cúm bằng
cách cho 100 người bệnh ở độ tuổi từ 20 đến 30
sử dụng loại thuốc này. Kết quả cho thấy có 95
người đã khỏi bệnh sau ba ngày sử dụng thuốc.

Công ty đưa ra thông tin quảng cáo
về sản phẩm như Hình 5.3.
Theo em, dựa vào khảo sát trên mà
đưa ra kết luận như trong quảng
cáo thì có hợp lí không? Vì sao?

Giải
Kết luận như trong quảng cáo là không hợp lí,
vì đối tượng của khảo sát chỉ là những người
trong độ tuổi từ 20 đến 30, không đảm bảo
tính đại diện cho toàn bộ người dung (ở độ
tuổi khác nhau).

Tranh luận: Làm cách nào để thực hiện khảo sát thời gian
sử dụng mạng Internet vào hai ngày cuối tuần của mỗi bạn
học sinh trong trường?
Tớ sẽ chọn ngẫu nhiên một số bạn và

Còn tớ sẽ gửi phiếu hỏi

gửi bảng hỏi đến bố mẹ của các bạn

đến các bạn trong câu lạc

đó yêu cầu trả lời và gửi lại phiếu.

bộ Tin học của trường.

Trả lời
Tròn chỉ lấy ý kiến của các bạn trong câu lạc bộ Tin học
là những bạn yêu thích Tin học nên thời gian truy cập
Internet thường cao hơn các bạn khác.
Do đó không hợp lí.
Phương án của Vuông hợp lí hơn.

LUYỆN TẬP
Bài 5.1 (SGK – tr.92) Với mỗi câu hỏi sau, hãy xác định
xem dữ liệu thu được thuộc loại nào.
a) Bạn có cho rằng đọc sách là một thói quen tốt?
A. Rất đồng ý

B. Đồng ý

C. Không đồng ý

D. Rất không đồng ý

b) Ca sĩ Việt Nam nào bạn thích nhất?

Giải
a) Dữ liệu không phải là số, có thể sắp thứ tự.
b) Dữ liệu không phải là số, không thể sắp thứ tự.

Bài 5.2 (SGK – tr.92) Vuông
đưa ta ý kiến về tay thuận của

Đa phần học sinh trong

các học sinh trong trường như

trường thuận tay phải.

Hình bên. Em hãy đưa ra
phương án thu thập dữ liệu
phù hợp để giúp Vuông kiểm
tra ý kiến của mình nhé!
Nên sử dụng phương pháp quan sát.

Bài 5.4 (SGK – tr.92) Các dữ liệu thu thập được trong mỗi
trường hợp sau có đảm bảo tính đại diện không?
a) Trong một khu dân cư có 5000 hộ gia đình. Để xác định
trung bình mỗi hộ gia đình có bao nhiêu ti vi, một nhóm
nghiên cứu đã thu thập dữ liệu bằng cách đánh số các hộ
gia đình từ 1 đến 5000 và ghi lại số ti vi của những hộ gia
đình có số thứ tự là 1; 11; …; 4991.

b) Để đánh giá thể lực của học sinh toàn trường, giáo
viên thể dục đã cho các bạn trong câu lạc bộ bóng đá
của trường chạy cự li 1000 m và ghi lại kết quả.

Giải

a) Dữ liệu thu được có tính đại diện.
b) Dữ liệu thu được không có tính đại diện vì
các bạn trong câu lạc bộ bóng đá thường có
thể lực tốt.

VẬN DỤNG
Bài 5.3 (SGK – tr.92) Vân muốn kiểm tra nhận định
“Các bạn học sinh nam yêu thích các chương trình thể
thao hơn các bạn nữ”. Hãy lập bảng hỏi và thu thập
dữ liệu để kiểm tra nhận định này.

Giải

Tích X vào phương án bạn lựa chọn
1. Giới tính
Nam

Nữ

2. Bạn có yêu thích các chương trình thể thao không?
Yêu thích

Không yêu thích

Bài 5.5 (SGK – tr.92) Bình phỏng vấn 50 bạn Nam trong trường
thấy có 30 bạn thích bóng đá. Bình kết luận rằng “Đa phần các
học sinh thích bóng đá”. Kết luận này có hợp lí không?
Trả lời
Kết luận không hợp lí vì đây là kết luận cho toàn bộ học
sinh nhưng lại chỉ khảo sát trên các bạn học sinh nam.

HƯỚNG DẪN VỀ NHÀ

Ghi nhớ kiến thức

Hoàn thành bài tập

Chuẩn bị bài mới

trong bài.

trong SBT.

“Biểu đồ hình
quạt tròn”.

CẢM ƠN CÁC EM ĐÃ
LẮNG NGHE BÀI GIẢNG