KHỞI ĐỘNG

Các hình trên là hình gì?

CHƯƠNG IV: MỘT SỐ HÌNH PHẲNG
TRONG THỰC TIỄN
BÀI 19: HÌNH CHỮ NHẬT. HÌNH THOI. HÌNH
BÌNH HÀNH. HÌNH THANG CÂN
TIẾT 46

Bánh sinh nhật

Mặt tủ lạnh

Mặt bàn

Các hình trên có hình ảnh của hình gì mà em đã biết ở chương trình Toán
Tiểu học?

1. Hình chữ nhật
a) Một số yếu tố cơ bản của hình chữ nhật
HĐ1 Tìm một số hình ảnh hình chữ nhật trong thực tế

1. Hình chữ nhật
a) Một số yếu tố cơ bản của hình chữ nhật
HĐ2 Cho hình chữ nhật ABCD như Hình 4.8b
1 Gọi tên các đỉnh, cạnh , cạnh đối , đường chéo của hình chữ nhật ABCD
Đỉnh: A , B , C , D

C

B

Cạnh : AB , BC , CD , DA
Cạnh đối: AB đối CD , BC đối DA
Đường chéo : AC, BD.

A

D
Hình 4.8b

1. Hình chữ nhật
HĐ2
2
3

Dùng eke vuông để đo và so sánh các góc của hình chữ nhật ABCD
Sử dụng thước thẳng hoặc compa để so sánh hai cạnh đối, hai
đường chéo của hình chữ nhật ABCD
B
 Góc:

C

 Cạnh đối: AB = CD ; BC = AD
 Đường chéo: AC = BD

A

D

1. Hình chữ nhật
a) Một số yếu tố cơ bản của hình chữ nhật

B

C

A

D

Trong hình chữ nhật:
- Bốn góc bằng nhau và bằng 900.
- Các cạnh đối bằng nhau.
- Hai đường chéo bằng nhau.

b) Cách vẽ hình chữ nhật
Thực hành 1
1 Vẽ hình chữ nhật ABCD có một cạnh bằng 5 cm, một cạnh bằng 3 cm theo hướng dẫn:
Bước 1: Vẽ đoạn thẳng AB = 5cm.
Bước 2:
Bước 3:
Bước 4:

Vẽ đường thẳng vuông góc với AB tại A. Trên đường thẳng đó lấy điểm D sao
cho AD = 3 cm.
Vẽ đường thẳng vuông góc AB tại B. Trên đường thẳng đó lấy điểm C sao
cho BC = 3 cm.
Nối D với C ta được hình chữ nhật ABCD.

C

D
Cả lớp thực hành vẽ
theo nhóm 2 bàn

3 cm

3 cm



A

1

2

5 cm
3

4

B

5


6

7

8

9

1

6

b) Cách vẽ hình chữ nhật

5 cm

C

2

D

3

4

5

2 Các nhóm kiểm tra chéo nhau xem các cạnh đối, các góc có bằng nhau
không?

3 cm

1

3 cm

A

B

5 cm
1

2

3

4

5

6

7

8

9

1

2. Hình thoi
a) Một số yếu tố cơ bản của hình thoi
HĐ3

Trong các đồ vật ở có ở hình 4.9, đồ vật nào có dạng hình thoi?

Em hãy tìm một số hình ảnh của hình thoi trong thực tế.

Em hãy kể tên một số đồ vật có hình ảnh của hình thoi trong thực tế?

Hoa văn trang trí

Cửa kéo

Lưới thép hình thoi

B

HĐ4 Quan sát hình 4.10a.
Đỉnh
Hai góc đối

Đường chéo

Hai cạnh đối

A

O

C

D

Hình 4.10b
1

Nêu tên các đỉnh,
đỉnh cạnh,
cạnh đường chéo của hình thoi ABCD (H.4.10b)
 Đỉnh: A, B, C, D
 Cạnh: AB, BC, CD, DA
 Đường chéo: AC, BD.

B
o Hai đường chéo vuông góc
A

O

C

o Các cạnh đối song song

D
2

Dùng ê ke kiểm tra xem hai đường chéo của hình thoi có vuông góc với nhau
hay không?

3

Các cạnh đối của hình thoi có song song với nhau hay không?

4

Các góc đối của hình thoi ABCD có bằng nhau không?
Gấp giấy để kiểm tra xem các góc đối của hình thoi có bằng nhau không

Nhận xét
Trong một hình thoi:
- Bốn cạnh bằng nhau.
- Hai đường chéo vuông góc với nhau.
- Các cạnh đối song song với nhau.
- Các

góc đối bằng nhau.

Quan sát hình vẽ bên. Hãy tìm điểm E trên đoạn thẳng BC, điểm F trên đoạn thẳng AD
để tứ giác ABEF là hình thoi?

Hướng dẫn về nhà
- Mô tả được một số yếu tố cơ bản ( cạnh, góc, đường chéo)
của hình chữ nhật
- Vẽ được hình chữ nhật khi biết độ dài hai cạnh
- Làm bài tập 4.9 SG trang 89
- Sưu tầm một số hình ảnh thực tế về hình thoi, hình bình
hành
- Tìm hiểu cách vẽ hình thoi, hình bình hành.
- Mỗi bạn chuẩn bị sẵn 1 tờ giấy hình chữ nhật.

BÀI 19: HÌNH CHỮ NHẬT. HÌNH THOI. HÌNH
BÌNH HÀNH. HÌNH THANG CÂN
TIẾT 47

b) Cách vẽ hình thoi
Thực hành 2: Vẽ hình thoi ABCD có cạnh 3 cm theo hướng dẫn sau:
Bước 1: Vẽ đoạn thẳng AB = 3 cm.
10
Bước 2: Vẽ đường thẳng đi qua B. Xác định điểm C trên đường thẳng 9đó sao
10 cho BC = 3cm.
8

9

Bước 3:Vẽ đường thẳng đi qua C và song song với cạnh AB. Vẽ đường
thẳng đi qua A và
8
7
song song với cạnh BC.
7
Bước 4: Hai đường thẳng này cắt nhau tại D ta được hình 6thoi
6 ABCD.
A

3

cm

B

1

1
3c
2

22

D

m
c
3

m
3

33

344c
m

5
5

C

4

8

2

10

7

Em hãy kiểm tra lại xem hình vừa vẽ xem các cạnh có
bằng nhau không?
6
8

5

A

7

4
1
2

B

1

6

3
5

2

D
3
4
2

1
2

1

C

3

4

3
5
6
7

4

8

5
6

9

9

3 Gấp, cắt hình thoi từ tờ giấy hình chữ nhật theo hướng dẫn sau.
Bước 1. Gấp đôi tờ giấy, sau đó gập đôi một lần nữa sao cho xuất hiện một
góc vuông với cạnh là các nếp gấp.

Bước 2. Vẽ một đoạn thẳng nối hai điểm tuỳ ý trên hai cạnh của góc vuông.
Bước 3. Dùng kéo cắt theo hai đoạn thẳng vừa vẽ rồi mở ra, ta được một hình thoi

Dùng compa để vẽ hình thoi:
Vẽ hình thoi ABCD có cạnh bằng 3 cm.

B
m
c
3

3c

m

C

A
0

1

2

3

3 c4
m

6

5

D

7 m 8
c

3

9

10

Vận dụng
Em hãy vẽ đường trang trí theo mẫu dưới đây rồi tô màu tuỳ ý.

3. HÌNH BÌNH HÀNH
a) Một số yếu tố cơ bản của hình bình hành
HĐ5

Hình bình hành có trong hình ảnh nào dưới đây ( H.4.11)?

a)

b)

c)

Em hãy tìm một số hình ảnh khác của hình bình hành trong thực tế.

Một số hình ảnh về hình bình hành trong thực tế:

Hoạ tiết trang trí thảm

Hoạ tiết vẽ móng

Gạch ốp tường

B

HĐ6 Quan sát hình bình hành ở hình 4.12a.
Hai cạnh kề

Đỉnh

Đường chéo

Góc
Hai cạnh đối

C
O

A

D
Hình 4.10b

1

Nêu tên các đỉnh,
đỉnh cạnh,
cạnh đường chéo của hình bình hành ABCD
(H.4.10b)

1

Đo và so sánh độ dài các cạnh đối của hình bình hành ABCD

2

Đo và so sánh OA với OC, OB với OD

o Các cạnh đối bằng nhau

o OA = OC; OB = OD
10

9

0

B

1

0

2

1

0

1

O

3

3

4

0

3

2

2

A

8

C

3

7
6
5

4
5

6

7

8

9

10

4

2
1Hình 4.12b4

Điểm O trong hình còn
được gọi là trung điểm
của AC và BD

D
5

5

6

6

7
8

3

Các cạnh đối của hình bình hành ABCD có song song với nhau hay không?

B

A

D

C
o Các cạnh đối song song với nhau

4

Cắt giấy và xếp lại để kiểm tra xem các góc đối của hình bình hành ABCD có bằng nhau không?

o Các góc đối bằng nhau

Nhận xét
Trong hình bình hành:
- Các cạnh đối bằng nhau.
- Hai đường chéo cắt nhau tại trung điểm của mỗi đường.
- Các cạnh đối song song với nhau.
- Các

góc đối bằng nhau.

Thực hành 3
Vẽ hình bình hành ABCD có AB 5 cm, BC = 3 cm theo hướng dẫn sau :
Bước 1: Vẽ đoạn thẳng AB = 5cm.
Bước 2: Vẽ đường thẳng đi qua B.Trên đường thẳng đó lấy điểm C sao cho BC = 3 cm.
Bước 3: Vẽ đường thẳng đi qua A và song song với BC, đường thẳng qua C và song
song với AB. Hai đường này cắt nhau tại D, ta được hình bình hành ABCD.

C

0

D

1

3 cm

2
3

1

5 cm
3
2

4

5

0

B

4

A

5

6

7

8

9

10

Cách khác để vẽ hình bình hành







A

B

D

C

8

4 cm

C

4

D

5

6

7

Bài 4.10: Vẽ hình thoi có cạnh bằng 4cm.

A
0

4 cm
3
1
2

B
4

1

2

3

4c
m

4 cm

0

Bài tập

5

6

7

8

9

10

Bài tập
Bài 4.11: Vẽ hình bình hành có một cạnh bằng 6 cm, một cạnh bằng 3 cm.
C

0

D

1
3 cm

2
3

0

4

4

5
5

1
0 1

6 cm
3
2
3
2

4

A

5

6

B
6

7

7

8

8

9

9 10
10

6
7

Hoạt động nhóm: Tìm các tính chất chung và riêng của về các cạnh và
các góc của hình chữ nhật, hình bình hành và hình thoi
Tính chất chung

BỐN GÓC BẰNG NHAU

CÁC CẠNH ĐỐI SONG SONG

CÁC CẠNH ĐỐI BẰNG NHAU

CÁC GÓC ĐỐI BẰNG NHAU
BỐN CẠNH BẰNG NHAU

4. Hình thang cân
a) Một số yếu tố cơ bản của hình thang
HĐ7
Mặt bàn ở hình bên là hình ảnh của một hình thang cân.
Tìm một số hình ảnh của hình thang cân trong thực tế

Cái thang

Nhà sàn

Tháp Eiffel

3. Hình thang cân
a) Một số yếu tố cơ bản của hình thang cân
HĐ2 Quan sát hình thang cân ở Hình 4.13b
1 Gọi tên các đỉnh, đáy lớn, đáy nhỏ, đường chéo, cạnh bên và các góc
kề đáy lớn của hình thang cân ABCD

B

Đỉnh: A , B , C , D
Đáy lớn : AD

C

Đáy nhỏ: BC
Đường chéo : AC , BD
Cạnh bên : AB , CD

A

Góc kề đáy lớn : góc đỉnh A, góc đỉnh D.

Hình 4.13b

D

7
6

3. Hình thang cân
5

4

3

0

5

2
3

5

6
4

0

1

4
3

2

2

4

3

A

6

1

1

 Đường chéo: AC = BD
 Hai góc kề một đáy bằng
nhau:

0

 Cạnh bên: AB = CD

C

B

2

3

Sử dụng thước thẳng hoặc compa để so sánh hai cạnh bên, hai
đường chéo của hình chữ nhật ABCD
Hai góc kề một đáy của hình thang cân ABCD có bằng nhau không?

1

2

0

HĐ2

D

3. Hình thang cân
a) Một số yếu tố cơ bản của hình thang cân.

B

Trong hình thang cân:

C

- Hai cạnh bên bằng nhau
- Hai đường chéo bằng nhau.
- Hai đáy song song với nhau.
- Hai góc kề một đáy bằng nhau.

A

D

LUYỆN TẬP

Hình nào trong các hình đã cho là hình thang cân? Hãy cho biết tên
hình thang cân đó.

Hình thang HKIJ

Thực hành 4 Gấp và cắt tờ giấy thành hình thang cân.

Gọi tên các hình tương ứng dưới dây
Hình thoi

Hình chữ nhật

Hình thang cân

Hình bình hành

Bài 4.12: Hoạt động nhóm
Hãy kể tên các hình thang cân, hình chữ nhật trong hình lục giác đều sau:

- Hình thang cân

B

A

C

D

O

F

ABCD ADEF
BCDE BEFA
CDEF ABCF
- Hình chữ nhật
BCEF

E

ACDF
BDEA

Hãy thi nhau tìm xem có bao nhiêu hình em đã học ở hình dưới đây.
- Tam giác đều
- Hình bình hành
- Hình thoi
- Hình thang cân
- Hình lục giác đều

Bài 4.14: Thực hành
Vẽ và cắt từ giấy một hình thoi tùy ý, sau đó cắt hình thoi theo hai
đường chéo của nó để được bốn mảnh. Ghép bốn mảnh đó để được
một hình chữ nhật.