Khi sử dụng búa
máy để đóng cọc,
đầu búa được nâng
lên đến một độ cao
nhất định rồi thả cho
rơi xuống cọc cẩn
đóng.
Trong quá trình rơi,
động năng và thế
năng của đầu búa
chuyển hoá qua lại
lẫn nhau như thế

BÀI 3
CƠ
NĂNG
Giáo viên:

NỘI DUNG BÀI HỌC
CƠ NĂNG
SỰ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG

CƠ NĂNG

I. CƠ
NĂNG

VIDEO 1

I. CƠ
NĂNG

Quả bóng trong
video có động năng
không? Có thế năng
không? Lúc nào có
cơ năng, lúc nào có
thế năng?

I. CƠ
NĂNG
Vật chuyển
động lên

Độ cao của vật tăng dần → thế
năng của vật tăng dần
Tốc độ của vật giảm dần → động
năng của vật giảm dần

Vật rơi xuống
Độ cao của vật giảm dần → thế
năng của vật giảm dần
Tốc độ của vật tăng dần → động năng
của vật tăng dần

Động năng – thế năng chuyển hóa
qua lại

I. CƠ
NĂNG

Động năng và thế năng có thể chuyển hóa qua lại
lẫn nhau
Tổng động năng và thế năng được gọi là cơ năng
của vật

Wc = Wđ + Wt = mv2 + Ph (J)

I. CƠ
NĂNG

Lấy ví dụ về trường
hợp vật vừa có động
năng, vừa có thế
năng. Mô tả sự
chuyển hoá giữa động
năng và thế năng của
vật đó.

I. CƠ
NĂNG
Khi xích đu xuống, độ cao giảm dần; tốc
độ tăng dần
→ thế năng giảm và động năng tăng
→ có sự chuyển hóa từ thế năng sang động
năng Khi xích đu lên, độ cao tăng
dần;
tốc độ giảm dần
→ thế năng tăng và động
năng giảm
→ có sự chuyển hóa từ động
năng sang thế năng

Chuyển động của
xích đu

I. CƠ
NĂNG

Một vật có khối lượng m = 1,5 kg được
thả rơi từ độ cao h = 4 m so với mặt
đất. Chọn góc thế năng ở mặt đất, tính
tốc độ của vật ngay trước khi chạm
đất. Biết toàn bộ thế năng của vật
chuyển hoá thành động năng của vật.

I. CƠ
NĂNG
Trọng lượng của vật: P = 10m = 10.1,5 = 15 N
Tại độ cao 4m, vật có thế năng: Wt = Ph = 15.4 =
60 N
Toàn bộ thế năng chuyển hóa thành động năng
Động năng của vật ngay trước khi chạm đất: Wđ =
60 N
Wđ = mv2 → v2 = = = 40
→ v = = 6,324 m/s

SỰ CHUYỂN HÓA NĂNG
LƯỢNG

II. SỰ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG

Tổng động năng
và thế năng của
vật có thay đổi
không?

II. SỰ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG
Thí
nghiệm
Kéo vật nặng đến vị trí A ở
độ cao h rồi thả nhẹ
So sánh độ cao điểm B với
độ cao điểm A
Quan sát vật nặng chuyển
động qua lại điểm O sau
một khoảng thời gian.

II. SỰ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG

Phiếu Học
Tập 1
1. Có nhận xét gì về sự chuyển hoá giữa động
năng và thế năng của vật nặng?
2. Vì sao sau một thời gian chuyển động, độ
cao của vật nặng giảm dần?

II. SỰ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG

Phiếu Học
Tập 1

1.
- Từ A → O: độ cao giảm dần, tốc độ tăng dần → thế năng
giảm dần, động năng tăng dần
- Từ O → B: độ cao tăng dần, tốc độ giảm dần → thế năng
tăng dần, động năng giảm dần
2. Con lắc ma sát với không khí làm cơ năng
chuyển hóa thành nhiệt năng nên độ cao của
vật giảm dần. Khi toàn bộ cơ năng chuyển
hóa thành nhiệt năng thì con lắc dừng hẳn

II. SỰ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG
Nếu cơ năng của vật không chuyển hoá thành dạng
năng lượng khác thì tổng động năng và thế năng của
vật luôn không đổi, cơ năng của vật được bảo toàn
Trong nhiều trường hợp, cơ năng có thể
chuyển hoá thành các dạng năng lượng
khác, khi đó cơ năng không được bảo toàn

II. SỰ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG

Nếu bỏ qua lực cản của không khí,
hãy mô tả sự chuyển hoá động năng
và thế năng của các vật được ném
với cùng tốc độ ban đầu (Hình 3.3)
trong hai trường hợp:
TH1: Ném theo phương ngang, vật
chuyển động theo quỹ đạo (1).
TH2: Ném theo hướng chếch lên trên,
vật chuyển động theo quỹ đạo (2).

II. SỰ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG
Trường hợp 1
Lúc vừa được ném vật vừa có thế năng, vừa có động năng.
 Sau đó vật rơi xuống, thế năng giảm, động năng
tăng
Đến khi viên bi vừa chạm đất thì động năng viên bi
cực đại, thế năng bằng 0
Toàn bộ thế năng của viên bi lúc vừa ném lên
chuyển hóa thành phần tăng của động năng so với
lúc ném.
Trong quá trình chuyển động của viên bi ở vị
trí bất kì, tổng động năng và thế năng không
thay đổi.

II. SỰ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG
Trường hợp 2
Lúc vừa được ném lên, ở độ cao h, vật vừa có thế năng,
vừa có động năng.
Khi lên cao, động năng của viên bi giảm, thế năng
tăng dần. Khi viên bi đạt đến độ cao cực đại ( h + h')
thì vận tốc của nó bằng 0, động năng viên bi bằng 0,
thế năng cực đại.
Toàn bộ động năng lúc ném của viên bi chuyển
hóa thành phần tăng của thế năng so với lúc
ném

II. SỰ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG
Trường hợp 2
Sau đó viên bi rơi xuống, thế năng giảm, động năng
tăng.
Đến khi viên bi vừa chạm đất thì động năng viên bi
cực đại, thế năng bằng 0, toàn bộ thế năng của viên
bi lúc vừa ném lên chuyển hóa thành phần tăng của
động năng so với lúc ném.
Trong quá trình chuyển động của viên bi ở vị
trí bất kì, tổng động năng và thế năng không
thay đổi.

II. SỰ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG
Xe thế năng có cấu tạo được mô tả
như hình. Quả nặng được nối với trục
xe qua một ròng rọc cố định bởi một
sợi dây mềm, không dãn. Sợi dây
được quấn nhiều vòng quanh trục xe.
Khi thả quả nặng chuyển động từ
trên xuống, sợi dây sẽ kéo trục bánh
xe làm bánh xe lăn, xe sẽ chuyển
động.

II. SỰ CHUYỂN HÓA
NĂNG LƯỢNG
a. Mô tả sự chuyển hoá năng lượng từ khi
thả quả nặng đến khi quả nặng chạm sàn
xe.
b. Cho độ cao ban đầu của quả nặng so với sàn
xe là 8 cm, khối lượng của quả nặng là m1 = 20
g, khối lượng của xe là m2 = 50 g. Tính tốc độ
của xe ngay khi quả nặng chạm sàn xe, nếu coi
toàn bộ thê' năng của quả nặng chuyển hoá
thành động năng.
c. Trong thực tế, giá trị tốc độ thu được của xe
khi quả nặng chạm sàn xe sẽ nhỏ hơn giá trị
tính toán ở câu b. Hãy giải thích tại sao.

CƠ NĂNG
Động năng và thế năng có thể
chuyển hoá qua lại lẫn nhau.
Cơ năng của một vật là tổng động
năng và thế năng

Wc = Wđ + Wt = mv2 + Ph (J)

LUYỆN TẬP

Câu 1: Một viên bi lăn từ đỉnh mặt phẳng
nghiêng như hình vẽ. Ở tại vị trí nào viên
bi có thế năng lớn nhất.
A

B

C

D

Tại A

Tại B

Giữa A
và B

Giữa B
và C

A

B
C

Câu 2: Quan sát dao động một con lắc
như hình vẽ. Tại vị trí nào thì thế năng
hấp dẫn là lớn nhất, nhỏ nhất?
A

C

Tại C là lớn
nhất, tại B là
nhỏ nhất

Tại A là lớn
nhất, tại B là
nhỏ nhất

B
Tại B là lớn nhất,
tại C là nhỏ nhấ

D

A

B

C

Tại A và C
là lớn nhất,
tại B là nhỏ
nhất.

Câu 3: Phát biểu nào sau đây đầy đủ
nhất khi nói về sự chuyển hóa cơ
năng?
A

Động năng có thể chuyển hóa thành thế
năng.

B

Thế năng có thể chuyển hóa thành động
năng.

C

Động năng có thể chuyển hóa thành thế
năng và ngược lại.

D

Động năng và thế năng có thể chuyển
hóa qua lại lẫn nhau, cơ năng không
được bảo toàn.

A

Câu 4: Thả một vật từ độ cao h xuống
mặt đất. Hãy cho biết trong quá trình
rơi cơ năng đã chuyển hóa như thế
nào?

Động năng
chuyển hóa thành
thế năng.

C
Không có sự
chuyển hóa nào.

B

Thế năng chuyển
hóa thành động
năng

D
Động năng giảm
còn thế năng tăng.

Câu 5: Quan sát trường hợp quả bóng
rơi chạm đất, nó nảy lên. Trong thời
gian nảy lên thế năng và động năng
của nó thay đổi như thế nào?
A

B

Động năng
tăng, thế năng
giảm.

Động năng và
thế năng đều
tăng.

C
Động năng và
thế năng đều
giảm.

D
Động năng
giảm, thế năng
tăng.

Câu 6: Trong các trường hợp sau,
trường hợp nào có sự chuyển hóa thế
năng thành động năng?

A

B

B

D

Mũi tên
được bắn
đi từ cung.

Hòn bi lăn
từ đỉnh dốc
xuống
dưới.

Nước trên
đập cao
chảy
xuống.

Cả ba
trường hợp
trên.

CẢM
ƠN!!!
Giáo viên: