BÀI 2. CƠ
NĂNG

VIDEO
1

Quả bóng trong video có động năng không? Có thế năng
không?
Lúc nào có cơ năng, lúc nào có thế năng?

I. Cơ Năng

Vật chuyển
động lên

Độ cao của vật tăng dần → thế
năng của vật tăng dần
Tốc độ của vật giảm dần → động
năng của vật giảm dần

Vật rơi xuống
Độ cao của vật giảm dần → thế
năng của vật giảm dần
Tốc độ của vật tăng dần → động năng
của vật tăng dần

Động năng – thế năng chuyển hóa
qua lại

I. Cơ Năng
Động năng và thế năng có thể chuyển hóa qua lại
lẫn nhau
Tổng động năng và thế năng được gọi là cơ năng
của vật

Wc = Wđ + Wt = mv2 + Ph (J)

I. CƠ
NĂNG

Lấy ví dụ về trường hợp
vật vừa có động năng,
vừa có thế năng. Mô tả
sự chuyển hoá giữa động
năng và thế năng của vật
đó.

I. CƠ
NĂNG
Khi xích đu xuống, độ cao giảm dần; tốc
độ tăng dần
→ thế năng giảm và động năng tăng
→ có sự chuyển hóa từ thế năng sang động
Khi xích đu lên, độ cao tăng
năng
dần;
tốc độ giảm dần
→ thế năng tăng và động
năng giảm
→ có sự chuyển hóa từ động
năng sang thế năng
Chuyển động của xích
đu

I. CƠ
NĂNG

Một vật có khối lượng m = 1,5 kg được
thả rơi từ độ cao h = 4 m so với mặt
đất. Chọn góc thế năng ở mặt đất, tính
tốc độ của vật ngay trước khi chạm
đất. Biết toàn bộ thế năng của vật
chuyển hoá thành động năng của vật.

I. CƠ
NĂNG
Trọng lượng của vật: P = 10m = 10.1,5 = 15 N
Tại độ cao 4m, vật có thế năng: Wt = Ph = 15.4 =
60 N
Toàn bộ thế năng chuyển hóa thành động năng
Động năng của vật ngay trước khi chạm đất: Wđ =
60 N
Wđ = mv2 → v2 = = = 40
→ v = = 6,324 m/s

II. Sự chuyển hóa năng lượng

Tổng động năng
và thế năng của
vật có thay đổi
không?

II. Sự chuyển hóa năng lượng
Thí
nghiệm
Kéo vật nặng đến vị trí A ở
độ cao h rồi thả nhẹ
So sánh độ cao điểm B với
độ cao điểm A
Quan sát vật nặng chuyển
động qua lại điểm O sau
một khoảng thời gian.

II. Sự chuyển hóa năng lượng

Phiếu Học
Tập 1
1. Có nhận xét gì về sự chuyển hoá giữa động
năng và thế năng của vật nặng?
2. Vì sao sau một thời gian chuyển động, độ
cao của vật nặng giảm dần?
3. Trong chuyển động của con lắc, ở những vị trí nào
vật nặng có thế năng lớn nhất? Vị trí nào có động
năng lớn nhất?

II. Sự chuyển hóa năng lượng
Phiếu Học
Tập 1

1.
- Từ A → O: độ cao giảm dần, tốc độ tăng dần → thế năng
giảm dần, động năng tăng dần
- Từ O → B: độ cao tăng dần, tốc độ giảm dần → thế năng
tăng dần, động năng giảm dần
2. Con lắc ma sát với không khí làm cơ năng chuyển hóa
thành nhiệt năng nên độ cao của vật giảm dần. Khi toàn bộ
cơ năng chuyển hóa thành nhiệt năng thì con lắc dừng hẳn

II. Sự chuyển hóa năng lượng
Phiếu Học
Tập 1
3.
- Vật có thế năng lớn nhất ở vị trí A và B vì điểm A và điểm
B có độ cao bằng nhau và cao hơn vị trí O và M.
- Vật có động năng lớn nhất ở vị trí O vì gốc thế năng
chọn tại O, thế năng tại A chuyển hóa toàn bộ thành
động năng tại O.

Nếu cơ năng của vật không chuyển hoá thành
dạng năng lượng khác thì tổng động năng và thế
năng của vật luôn không đổi, cơ năng của vật
được bảo toàn
Trong nhiều trường hợp, cơ năng có
thể chuyển hoá thành các dạng năng
lượng khác, khi đó cơ năng không
được bảo toàn

Bạn nhỏ chuyển động từ
A tới vị trí thấp nhất B
Tiếp tục chuyển động và
dừng lại ở C
Sau đó chuyển động ngược
lại
Bạn nhỏ vừa có động
năng vừa có thế năng

- Từ A → B: độ cao giảm dần, tốc độ tăng dần → thế năng
giảm dần, động năng tăng dần
- Từ B → C: độ cao tăng dần, tốc độ giảm dần → thế năng
tăng dần, động năng giảm dần

Động năng và thế năng chuyển hóa qua lại

Nếu bỏ qua lực cản của không khí, hãy
mô tả sự chuyển hoá động năng và thế
năng của các vật được ném với cùng
tốc độ ban đầu (Hình 3.3) trong hai
trường hợp:
TH1: Ném theo phương ngang, vật
chuyển động theo quỹ đạo (1).
TH2: Ném theo hướng chếch lên trên,
vật chuyển động theo quỹ đạo (2).

Trường hợp 1
Lúc vừa được ném vật vừa có thế năng, vừa có động năng.
 Sau đó vật rơi xuống, thế năng giảm, động năng
tăng
Đến khi viên bi vừa chạm đất thì động năng viên bi
cực đại, thế năng bằng 0
Toàn bộ thế năng của viên bi lúc vừa ném lên
chuyển hóa thành phần tăng của động năng so với
lúc ném.
Trong quá trình chuyển động của viên bi ở vị
trí bất kì, tổng động năng và thế năng không
thay đổi.

Trường hợp 2
Lúc vừa được ném lên, ở độ cao h, vật vừa có thế năng,
vừa có động năng.
Khi lên cao, động năng của viên bi giảm, thế năng
tăng dần. Khi viên bi đạt đến độ cao cực đại ( h + h')
thì vận tốc của nó bằng 0, động năng viên bi bằng 0,
thế năng cực đại.
Toàn bộ động năng lúc ném của viên bi chuyển
hóa thành phần tăng của thế năng so với lúc
ném

Trường hợp 2
Sau đó viên bi rơi xuống, thế năng giảm, động năng
tăng.
Đến khi viên bi vừa chạm đất thì động năng viên bi
cực đại, thế năng bằng 0, toàn bộ thế năng của viên
bi lúc vừa ném lên chuyển hóa thành phần tăng của
động năng so với lúc ném.
Trong quá trình chuyển động của viên bi ở vị
trí bất kì, tổng động năng và thế năng không
thay đổi.

Một em bé có khối lượng 25 kg
bắt đầu trượt từ đỉnh cầu trượt có
độ cao 1,6 m so với mặt đất với
tốc độ ban đầu bằng không. Chọn
gốc thế năng tại mặt đất.
a. Tính cơ năng của em bé
tại đỉnh cầu trượt.
b. Động năng và thế năng
của em bé thay đổi như thế
nào trong quá trình trượt
xuống?

a. Tại đỉnh cầu trượt em bé có cơ năng
W = Wt = m.g.h = 25 . 10 . 1,6 = 400 J.
b. Trong quá trình trượt xuống,
có sự chuyển hóa năng lượng
từ thế năng sang động năng vì
độ cao của em bé giảm dần và
tốc độ trượt của em bé tăng
dần nên thế năng giảm dần,
động năng tăng dần.

Mô tả sự biến đổi giữa động năng và thế năng trong
chuyển động của quả bóng rơi (Hình a) và vận động

a. Quả bóng rơi từ trên cao
xuống, độ cao giảm dần và
tốc độ rơi tăng dần nên có
sự chuyển hóa từ thế năng
sang động năng, thế năng
giảm dần và động năng
tăng dần.

B.  Vận động viên giậm nhảy
qua xa chuyển động bay lên
rồi rơi xuống.
+ Quá trình bay lên: động năng
chuyển hóa thành thế năng
(động năng giảm dần, thế năng
tăng dần).
+ Quá trình rơi xuống: thế năng
chuyển hóa thành động năng
(thế năng giảm dần, động năng
tăng dần).

Vẽ sơ đồ chuyển hóa năng lượng của nhà máy

Thế năng
dòng

Động
năng

Động
năng

Điện
năng

Nêu một trường hợp
trong đó con người sử
dụng cơ năng vào mục
đích có ích. Phân tích
sự chuyển hóa năng
lượng trong trường
hợp đó.

Sử dụng cơ năng để các phương tiện (xe đạp, ô
tô, xe máy,..) chuyển động được.

Trong quá trình hoạt động của các phương tiện có
sự chuyển hóa năng lượng từ điện năng, hóa năng
thành động năng, thế năng, nhiệt năng, ….

CƠ NĂNG
Động năng và thế năng có thể
chuyển hoá qua lại lẫn nhau.
Cơ năng của một vật là tổng động
năng và thế năng

Wc = Wđ + Wt = mv2 + Ph (J)

LUYỆN TẬP

Câu 1: Phát biểu nào sau đây đầy đủ
nhất khi nói về sự chuyển hóa cơ
năng?
A

Động năng có thể chuyển hóa thành thế
năng.

B

Thế năng có thể chuyển hóa thành động
năng.

C

Động năng có thể chuyển hóa thành thế
năng và ngược lại.

D

Động năng và thế năng có thể chuyển
hóa qua lại lẫn nhau, cơ năng không
được bảo toàn.

A

Câu 2: Thả một vật từ độ cao h xuống
mặt đất. Hãy cho biết trong quá trình
rơi cơ năng đã chuyển hóa như thế
nào?

Động năng
chuyển hóa thành
thế năng.

C
Không có sự
chuyển hóa nào.

B

Thế năng chuyển
hóa thành động
năng

D
Động năng giảm
còn thế năng tăng.

Câu 3: Quan sát trường hợp quả bóng
rơi chạm đất, nó nảy lên. Trong thời
gian nảy lên thế năng và động năng
của nó thay đổi như thế nào?
A

B

Động năng
tăng, thế năng
giảm.

Động năng và
thế năng đều
tăng.

C
Động năng và
thế năng đều
giảm.

D
Động năng
giảm, thế năng
tăng.

Câu 4: Trong các trường hợp sau,
trường hợp nào có sự chuyển hóa thế
năng thành động năng?

A

B

B

D

Mũi tên
được bắn
đi từ cung.

Hòn bi lăn
từ đỉnh dốc
xuống
dưới.

Nước trên
đập cao
chảy
xuống.

Cả ba
trường hợp
trên.

CẢM
ƠN!!!
Giáo viên: