Chương IV Bài 17

Tách chất
khỏi hỗn
hợp

I. NGUYÊN TẮC TÁCH CHẤT
- Trên thực tế em thường gặp chất tinh khiết hay hỗn hợp?
Ta thường gặp: Hỗn hợp

Học sinh làm việc cá nhân trong 3 phút, quan sát H2.1, tìm hiểu nội dung trong sách
giáo khoa bài 2 và trả lời các câu hỏi sau vào phiếu học tập:
- Tại sao đãi cát lại tìm được vàng?
- Tại sao phù sa trong nước sông lắng xuống, tách khỏi nước?
- Tại sao phơi nước biển dưới ánh nắng và gió lại thu được muối?

- Tại sao đãi cát lại tìm được
vàng?

Vàng nặng hơn cát nên khi đãi hỗn hợp
trong nước vàng sẽ lắng xuống dưới.

Vì sao chúng ta lại
cần phải tách chất?
Vậy dựa vào đâu để tách
chất ra khỏi hỗn hợp?

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

I. NGUYÊN TẮC TÁCH CHẤT
Trong tự nhiên và cuộc sống, ta gặp rất nhiều hiện tượng tách chất
ra khỏi hỗn hợp

nước
nên
TạiHạt
saophù
phùsasanặng
tronghơn
nước
sông
lắng
lắng tách
xuống
đáynước?
sông
xuống,
khỏi

Tại sao phơi nước biển
dưới ánh nắng và gió lại
thu được muối?
Muối ăn không bị bay hơi nên
khi làm cho nước biển bay hơi
bới gió và năng lượng mặt trời
sẽ thu được muối rắn

Em có biết

- Bay hơi hay bốc hơi là một dạng hóa hơi của chất lỏng trên bề
mặt một chất lỏng. Một dạng hóa hơi khác là đun sôi, loại này
thường xảy ra trên toàn bộ khối lượng chất lỏng.
- Bay hơi là một thành phần then chốt của vòng tuần hoàn nước.
Mặt trời (năng lượng mặt trời) làm bay hơi nước từ đại dương, 
hồ và độ ẩm trong đất và các nguồn nước khác.
- Nước bốc hơi ở bất kì nhiệt độ nào nếu nó không bị bịt kín
(miễn là có không gian thoát hơi). Ngay cả nước đá nếu có không
gian thoát hơi thì cũng bốc hơi.

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

I. NGUYÊN TẮC TÁCH CHẤT

Học sinh làm việc cặp đôi trong 3 phút, trả lời các câu hỏi sau vào PHT
- Mây được hình thành từ đâu?
- Lấy một số ví dụ về quá trình tách chất trong tự nhiên và trong đời sống mà em biết?
- Các chất trong tự nhiên tồn tại ở 3 trạng thái là rắn, lỏng, khí.
Mỗi chất đều có những tính chất riêng. Vậy để tách chất ra khỏi hỗn hợp dựa vào đâu?
- Liệt kê những tính chất khác nhau để tách chất ra khỏi hỗn hợp? Từ đó rút ra
nguyên tắc tách chất?

Mây được hình thành từ đâu?
Mây tạo thành khi hơi nước bốc lên, gặp lạnh và ngưng tụ trong
không khí.
Lấy một số ví dụ về quá trình tách chất trong tự nhiên và trong
đời sống mà em biết?
Chưng cất rượu, chưng cất tinh dầu…
Các chất trong tự nhiên tồn tại ở 3 trạng thái là rắn, lỏng, khí.
Mỗi chất đều có những tính chất riêng. Vậy để tách chất ra khỏi
hỗn hợp dựa vào đâu?
Để tách chất ra khỏi hỗn hợp ta dựa vào sự khác nhau về tính chất

Liệt
Nguyên
kê những
tắc tách
tính
chất:
chấtDựa
khác
vào
nhau
các để
tính
tách
chất
chất
khác
ra nhau
khỏi hỗn
có thể
hợp?
áp
dụng cách
phù
tách chất
ra khỏi
hỗn hợp.
Từ đó
rúthợp
ra để
nguyên
tắc tách
chất?
Chất
(trạng thái)
Rắn

Lỏng

Cát, đá vôi,
muối ăn,
đường…

Nước, xăng,
dầu ăn, dầu
hỏa…

 Kích thước hạt
 Nặng hay nhẹ.

Khí
Oxi, cacbonic,
hiđro…

 Tính bay hơi
 Khả năng tan trong các dung môi khác nhau

I. NGUYÊN TẮC TÁCH CHẤT
Kết luận

Để tách chất ra khỏi hỗn hợp ta dựa vào sự khác nhau về tính chất

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

II. MỘT SỐ CÁCH TÁCH CHẤT
1. Lắng, gạn và lọc

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

II. MỘT SỐ CÁCH TÁCH CHẤT
1. Lắng, gạn và lọc

làm thí nghiệm hoặc xem video mà GV cung cấp -> thảo luận và đi đến
thống nhất, ghi chép đầy đủ kết quả thu được vào bảng và trả lời các câu
hỏi trong phiếu học tập. Mỗi nhóm có 5 phút để hoàn thành.
Lọc nước từ hỗn hợp nước lẫn đất.
Chuẩn bị nước, hai cốc thủy tinh, đất phểu lọc, giấy lọc
Tiến hành: Học sinh đọc cách tiến hành sách giáo khoa

NHÓM LỚP 6b

Chuẩn bị

đất, nước,
2 cốc thủy
tinh, phễu
lọc, giấy
lọc

PHIẾU HỌC TẬP
Lọc nước từ hỗn hợp nước lẫn đất
Tiến hành

- Lấy một cốc nước, cho 1 thìa
đất vào cốc. Khuấy mạnh cho
hỗn hợp trong cốc đục đều lên.
Dừng khuấy và quan sát.
- Gấp giấy lọc và đặt vào phễu
(Hình 2.3)
-

Gạn lấy lớp nước phía trên
(gọi là nước gạn), đem rót từ
từ đến hết vào phễu lọc có
giấy lọc (Hình 2.4). 

Nước chảy ra khỏi phễu lọc được
thu vào cốc hứng, gọi là nước lọc.

Kết quả

 
 
 

Phương
pháp tách
chất
 

Dựa vào
tính chất
 

Em hãy quan
sát, so sánh
màu sắc của
nước gạn và
nước lọc?

NHÓM LỚP 6b

Chuẩn bị

đất, nước,
2 cốc thủy
tinh, phễu
lọc, giấy
lọc

PHIẾU HỌC TẬP
Lọc nước từ hỗn hợp nước lẫn đất
Tiến hành

Kết quả

- Lấy một cốc nước, cho 1 thìa đất  
vào cốc. Khuấy mạnh cho hỗn
 
Nước
hợp trong cốc đục đều lên. Dừng
khuấy và quan sát.
được
- Gấp giấy lọc và đặt vào phễu
tách ra
(Hình 2.3)

hỏi
hỗn
- Gạn lấy lớp nước phía trên
hợp
(gọi là nước gạn), đem rót từ
từ đến hết vào phễu lọc có giấy đất và
lọc (Hình 2.4). 
nước
Nước chảy ra khỏi phễu lọc được
thu vào cốc hứng, gọi là nước lọc.

Phương Dựa vào tính
pháp
chất
tách chất
 

 

Lọc

Dựa
vào
sự
khác
nhau
của
kích
thước
hạt

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

II. MỘT SỐ CÁCH TÁCH CHẤT
1. Lắng, gạn và lọc
Lọc là phương pháp tách chất như thế nào? Lắng là phương pháp tách chất như thế nào?
Kết luận

Lọc tách chất rắn ra khỏi chất lỏng, Lắng tách các chất rắn lơ
lững nặng hơn ra khỏi các chất nhẹ hơn

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

II. MỘT SỐ CÁCH TÁCH CHẤT

1. Lắng, gạn và lọc
Tại sao hạt bụi bị tách ra khỏi không khí, hạt phù sa bị tách ra khỏi nước sông?
Hạt bụi năng hơn không khí nên rơi xuống, hạt phù sa nặng hơn
nước nên bị lắng xuống nên được tách ra

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

II. MỘT SỐ CÁCH TÁCH CHẤT
2. Cô cạn
HS Tiến hành TN theo nhóm: thời gian 10 phút
Dụng cụ: Đèn cồn, dung dịch nước muối
Giá thí nghiệm, lưới đốt, chén sứ
Video về thực hành thí nghiệm tách muối ra khỏi hỗn hợp nước
muối. https://youtu.be/OXkgpq4hgzI

NHÓM LỚP 6b

PHIẾU HỌC TẬP
Video về thực hành thí nghiệm tách muối ra khỏi hỗn hợp nước muối.
Chuẩn bị

Video về thực
hành thí
nghiệm tách
muối ra khỏi
hỗn hợp nước
muối.

Tiến hành

Kết quả

 
 
 

Phương
pháp tách
chất
 

Dựa vào
tính chất
 

NHÓM LỚP 6b

PHIẾU HỌC TẬP
Video về thực hành thí nghiệm tách muối ra khỏi hỗn hợp nước muối.
Chuẩn bị

Làm thí
nghiệm hoặc
có thể xem
Video về thực
hành thí
nghiệm tách
muối ra khỏi
hỗn hợp nước
muối.

Tiến hành

Cho nước muối vào
chén sứ
Đặt chén sứ lên giá
lưới đốt
Dùng đèn cồn để đun
nóng hỗn hợp.
Cho hơi nước bay hơi
hết còn lại muối

Kết quả

 
  Thu
  được

muối
cô
cạn
lại ở
đáy
chén

Phương
pháp tách
chất
 

Dựa vào
tính chất
 

Cô cạn

Dựa
vào
sự
khác
nhau
của
tính
bay
hơi

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

II. MỘT SỐ CÁCH TÁCH CHẤT
2. Cô cạn
Quá trình làm muối từ nước biển sử dụng phương pháp tách chất nào?
Phương pháp cô cạn
Có một mẫu muối có lẫn cát em hãy đề xuất phương pháp tách muối khỏi cát
phương pháp tách muối khỏi cát:
B1: Cho hỗn hợp muối và cát vào nước
B2. Dùng phễu lọc để lọc dung dịch nước muối
B3. Cô cạn dung dịch nước muối cho nước bay hơi hết
B4. Ta thu lại được muối

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

II. MỘT SỐ CÁCH TÁCH CHẤT
2. Cô cạn
Thế nào là phương pháp cô cạn?
Kết luận: Tách các chất khó bay hơi ra khỏi chất dễ bay hơi

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

II. MỘT SỐ CÁCH TÁCH CHẤT
3. Chiết

xem video mà GV cung cấp -> thảo luận và đi đến thống nhất, ghi chép đầy
đủ kết quả thu được vào bảng và trả lời các câu hỏi trong phiếu học tập.
Mỗi nhóm có 10 phút để hoàn thành.
Tách dầu ăn ra khỏi nước. https://youtu.be/kJYpB72Yy78

NHÓM

LỚP …….…

PHIẾU HỌC TẬP

Tách dầu ăn ra khỏi nước
Chuẩn bị

dầu ăn,
nước,
1 cốc thủy
tinh, phễu
chiết, chai
nhựa, giá
sắt, kẹp
sắt có thể
xem video
https://
youtu.be/
kJYpB72Yy
78

Tiến hành

-Lấy một chai nhựa,rót nước đến  
½ chai, thêm dầu ăn đến ¾ chai,  
lắc mạnh, quan sát hỗn hợp trong  
chai.
- Rót hỗn hợp trong chai ra phễu
chiết, để yên vài phút cho tách
lớp. Mở từ từ khóa phễu chiết
cho chất lỏng phía dưới ( nước)
chảy xuống một bình nhỏ. Khi
phần dầu ăn chạm vào bề mặt
khóa thì vặn khóa lại. Quan sát
chất lỏng thu được trong cốc.

Kết quả

Phương
pháp tách
chất
 

Dựa vào
tính chất
 

1. Nước và dầu
ăn,chất lỏng
nào nặng hơn?
2. Tại sao phải
mở khóa phễu
chiết một cách
từ từ?
3. Các chất lỏng
thu được có
còn lẫn vào
nhau không?

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

II. MỘT SỐ CÁCH TÁCH CHẤT
3. Chiết

Trả lời câu hỏi
Nước và dầu ăn chất nào nặng hơn nặng hơn?
Nước nặng hơn dầu ăn
Tại sao phải mở khóa phễu chiết một cách từ từ?
Để nước từ từ chảy xuống còn dầu không chảy xuống
Các chất lỏng thu được còn lẫn vào nhau không?
Các chất lỏng thu được không còn lẫn vào nhau

NHÓM LỚP …….…

PHIẾU HỌC TẬP

Tách dầu ăn ra khỏi nước
Chuẩn bị

dầu ăn,
nước,
1 cốc thủy
tinh, phễu
chiết, chai
nhựa, giá
sắt, kẹp
sắt có thể
xem video
https://
youtu.be/
kJYpB72Yy
78

Tiến hành

Kết quả

-Lấy một chai nhựa,rót nước đến  
½ chai, thêm dầu ăn đến ¾ chai,  
lắc mạnh, quan sát hỗn hợp trong  
Dầu
chai.
được
- Rót hỗn hợp trong chai ra phễu
chiết, để yên vài phút cho tách
tách
lớp. Mở từ từ khóa phễu chiết
ra
cho chất lỏng phía dưới ( nước)
khỏi
chảy xuống một bình nhỏ. Khi
nước
phần dầu ăn chạm vào bề mặt
khóa thì vặn khóa lại. Quan sát
chất lỏng thu được trong cốc.

Phương
pháp tách
chất
 

Dựa vào
tính chất
 

Chiết

Dựa vào
tính
chất
nặng
nhẹ của
chất
không
tan vào
nhau

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

II. MỘT SỐ CÁCH TÁCH CHẤT
3. Chiết

Thế nào là phương pháp chiết chất ?
Kết luận Chiết là tách các chất lỏng không tan vào nhau ra khỏi nhau

STT
1. Lọc nước từ hỗn hợp nước
lẫn đất.
2. Tách muối ăn từ nước muối.
3.Tách dầu ăn khỏi nước.
4.Tách vàng khỏi cát.
5. Tách nước sạch khỏi các hạt
tạp chất.

Phương pháp
Dựa vào tính chất
tách chất
Lọc
Dựa vào sự khác nhau về
kích thước hạt.
Cô cạn
Chiết
Lắng
Lọc

Dựa vào sự khác nhau về
tính bay hơi.
Dựa vào sự khác nhau về
khả năng tan trong các
dung môi khác nhau.
Dựa vào sự khác nhau về
mức độ nặng nhẹ.
Dựa vào sự khác nhau về
kích thước hạt.

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

II. MỘT SỐ CÁCH TÁCH CHẤT
3. Chiết

Khai thác dầu mỏ dưới đáy biển thường thu được hỗn hợp dầu mỏ và
nước biển. Người ta làm thế nào để tách dầu mỏ ra khỏi hỗn hợp?
Để tách dầu mỏ ra khỏi nước biển lọc dầu

Vì sao chúng ta lại cần phải tách chất?
Trong tự nhiên hầu hết các chất đều là hỗn hợp. Hỗn hợp trong tự
nhiên đều là hỗn hợp của hai hay nhiều chất khác nhau. Do nhu cầu sử
dụng nên quá trình tách chất trong đời sống và công nghệ hóa học là
rất cần thiết. Một ví dụ điển hình cho quá trình tách chất trong công
nghệ hóa học là công nghệ lọc hóa dầu. Dầu thô gồm hỗn hợp nhiều
các hidrocacbon khác nhau, do đó để có thể sử dụng được cho những
mục đích khác nhau, hỗn hợp dầu thô cần phải được tách ra thành các
sản phẩm có ích như xăng, diezel, dầu nhờn, nhựa đường.v.v..

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

CỦNG CỐ
1. Hình thức: HS làm việc cá nhân.
2. Nhiệm vụ:
- Đề xuất phương pháp làm sạch bể cá cảnh.
- Viết 3 nội dung con ấn tượng nhất trong giờ học vào mục con
đã học được trong PHT KWL.
- Tóm tắt nội dung bài học dưới dạng sơ đồ tư duy.

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

VẬN DỤNG
1. Hình thức: HS làm việc cá nhân.
2. Nhiệm vụ:
- Quá trình làm muối tinh từ nước biển sử dụng phương pháp
tách chất nào?
- Khi có sự cố tràn dầu trên biển, người ta làm thế nào để thu hồi
được dầu thô?
- Không khí tại thành phố Hà Nội hiện nay đang bị ô nhiễm bụi
mịn, khi tham gia giao thông chúng ta cần tạo thói quen gì để hạn
chế tác hại của bụi mịn tác động đến sức khỏe?
- Đề xuất phương pháp làm sạch bể cá cảnh.

Em có biết
Cơ chế lọc không khí thụ động

Lọc không khí thụ động là phương pháp sử dụng bộ lọc để làm sạch không
khí. Với cơ chế này, máy lọc không khí sẽ sử dụng quạt hút để hút không
khí từ môi trường ngoài vào bên trong máy. Sau đó, không khí sẽ được đưa
qua bộ lọc để làm sạch rồi được đưa trở lại môi trường ngoài.
Màng lọc thô: Có chức năng lọc bụi kích thước lớn, lông động vật, tóc, côn
trùng nhỏ, một số loại phấn hoa.
Màng lọc HEPA: Có chức năng lọc bụi, nấm mốc, phấn hoa... có kích
thước nhỏ tới 0,3 micromet.
Màng lọc than hoạt tính: Có chức năng lọc khí thải, khói thuốc, mùi khó
chịu..

Chương IV - Bài 17 –Tách chất khỏi hỗn hợp.

NHIỆM VỤ VỀ NHÀ
1. Hình thức: HS làm việc cá nhân.
2. Nhiệm vụ:
- Tìm hiểu quá trình lọc bột sắn dây và bột nghệ. Người ta làm
thế nào để tách được bột sắn và bột nghệ ra khỏi hỗn hợp?

NHÓM LỚP 6b

PHIẾU HỌC TẬP

Video về chế tạo máy lọc nước từ chai Coca
Chuẩn bị

Video về chế
tạo máy lọc
nước từ chai
Coca

Tiến hành

Kết quả

 
 
 

Phương
pháp tách
chất
 

Dựa vào
tính chất
 

Em hãy đề
xuất cách làm
sạch nước
trong bể khi
bể cá nhà em
bị bẩn?