MÔN: KHTN 9

Trong xu hướng phát triển năng lượng trên
thế giới ngày nay, các nguồn năng lượng tái
tạo giữ vị trí và vai trò ngày càng quan
trọng, đặc biệt là năng lượng mặt trời và
năng lượng từ gió. Vì sao có xu hướng phát
triển như thế?

TIẾT - BÀI 17
MỘT SỐ DẠNG NĂNG
LƯỢNG TÁI TẠO

NỘI DUNG BÀI HỌC
I. Năng lượng tái tạo

II. Ưu và nhược điểm
của một số dạng năng
lượng tái tạo

III. Một số biện pháp
sử dụng hiệu quả năng
lượng và bảo vệ môi
trường

4.Luyện tập và vận
dụng

liệt kê các dạng năng lượng
tái tạo được đề cập đến trong
video
Các dạng năng lượng tái tạo: Năng lượng Mặt Trời,
năng lượng từ gió, năng lượng từ thuỷ triều,
năng lượng từ sóng và năng lượng sinh khối.

I. Năng lượng tái tạo
Năng lượng tái tạo là gì?
Năng lượng tái tạo là năng lượng có sẵn trong tự nhiên, liên
tục được bổ sung thông qua các quá trình tự nhiên

Năng lượng mặt
trời

Năng lượng gió

Năng lượng dòng
sông

GV chiếu Hình 17.1-SGK/tr.80

1. Những dạng Những
năng lượng
tái năng
tạo là:lượng
dạng

nào là năng lượng tái tạo?

Năngthan
lượng
khilượng
sử dụng
có thể
2. Năng lượng
mỏ,nào
năng
từ dầu
mỏ, năng lượng
gâythể
ô nhiễm
môi trường
như tạo ra
sinh khối có
gây ô nhiễm
môi trường
chất thải rắn, phát thải khí gây hiệu
ứng nhà kính, gây biến đổi khí hậu, ...?

Vì sao cần tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo?

Cần tăng cường sử dụng năng lượng tái tạo vì cần bảo
vệ môi trường

02.Ưu và nhược điểm
của một số năng lượng
tái tạo

a

Năng lượng mặt trời

Đã được khai thác và sử dụng từ xa xưa

sưởi ấm

trồng trọt

Ngày nay, chủ yếu chuyển hóa năng
lượng mặt trời thành nhiệt năng và điện
năng

Kể tên một số thiết bị khai thác và
Một số thiết bị khai thác và sử dụng năng lượng
sử dụng năng lượng mặt trời.

mặt trời

Pin mặt trời

Đèn năng lượng
mặt trời

Máy nước nóng

Ưu điểm Nêu ưu điểm và nhược điểm của

khaicoi
thác
lượng mặt trời
-Trữ lượngviệc
rất lớn,
nhưnăng
vô hạn
để phát điện.
- Không phát thải khí nhà kính
-Không gây tiếng ồn
-Dụng cụ thu năng lượng càng được cải
tiến, dễ lắp đặt, tự động hóa
Nhược điểm
-Phụ thuộc vào thời tiết
-Không khai thác vào ban đêm
-Rác thải từ pin mặt trời đã qua sử dụng
gây tác hại với môi trường
-Gây ô nhiễm ánh sáng
- Ảnh hưởng hệ thực vật, quá trình quang
hợp thực vật

b Năng lượng gió
Từ lâu đã được sử dụng trong đời sống

xay bột

chạy thuyền buồm

Ngày nay, chủ yếu khai thác tuabin
điện gió, biến đổi động năng gió thành
điện năng

Điểm
Việc thuƯu
năng
lượng từ gió có bị
ảnh hưởng bởi yếu tố ngày, đêm
Trữ
lượng
rất
lớn,
coi
như
vô
hạn
hay không? Vì sao?
Không phát thải khí nhà kính
Không gây ô nhiễm môi trường
Tuabin điện gió có thể lắp đặt ở bất kì
đâu nếu đủ lượng gió
Nhược Điểm
Phụ thuộc vào thời tiết và vị trí
Tuabin điện gió tạo tiếng ồn và có thể
gây nguy hiểm khi xảy ra sự cố
Các nhà máy điện gió ảnh hưởng tiêu
cực đến hệ sinh thái, động vật

Vì năng lượngTrong
hóa thạch
có thời
gian
hình
thành rất lâu và
xu hướng
phát
triển
năng
không tái tạo lượng
lại được,
tại trữ
lượng
trênhiện
thế giới
ngày
nay,của
cácnăng lượng hóa
thạch trên thếnguồn
giới đang
cạntáikiệt,
khai
năng dần
lượng
tạo việc
giữ vị
trí thác và sử
dụng nhiên liệu
thạch
cũng
gây
ảnhtrọng,
hưởng tiêu cực đến
và hóa
vai trò
ngày
càng
quan
khí hậu và hệđặc
sinh
thái.
Ưu điểm
củamặt
năng
biệt
là năng
lượng
trờilượng
và tái tạo giải
quyết được các
nhược
điểm
lượng
năng
lượng
từ của
gió. năng
Vì sao
có xuhóa thạch
c.Năng lượng từhướng
sóng biển.
phát triển như thế?
Có thể khai thác để phát điện
Biến đổi cơ năng sóng biển thành điện năng
a.

b.

Thiết bị chuyển đổi năng lượng từ sóng biển: a) dạng phao
kéo; b) dạng phao nổi

Được hình thành do tác động của gió
Tốc độ gió càng lớn và thời gian thổi càng lâu thì sóng
biển càng lớn

Nêu ưu điểm và nhược điểm
của việc khai thác và sử
dụng năng lượng từ sóng
biến.

Ưu điểm
Trữ lượng rất lớn, coi như vô hạn
Không tạo ra chất thải
Không nguy hại cho hệ sinh thái
Nhược điểm
Phụ thuộc vào đại lí và thời tiết
Thiết bị chuyển đổi chỉ hoạt động hiệu quả
khi sóng lớn
Việc truyền tải năng lượng, vận hành và bảo trì
thiết bị tốn kém
Vì sao nói Việt Nam có điều kiện thuận lợi để phát triển
năng lượng từ sóng biển?

Việt Nam có chiều dài bở biển lên đến 3260 km,
đứng top 10 quốc gia có chiều dài bở biển cao
nhất so với diện tích lãnh thổ. Yếu tố này phù
hợp để phát triển năng lượng từ sóng biển.

d.Năng lượng từ dòng sông
Từ lâu đã được sử dụng trong đời sống
đi lại, vận chuyển hàng hóa
Ngày nay, chủ yếu khai thác để phát
điện, chuyển cơ năng dòng nước
thành điện năng

Nêu những ưu điểm, nhược điểm
khi sử dụng năng lượng từ dòng
sông?

Ưu Điểm Góp phần điều tiết lưu lượng nước
Không phát thải khí ô nhiễm
Giá thành thấp
Vì sao các nước trên thế
giới có
xu hướng từ
Nhược
điểm
bỏ thủy điện và chuyển
sang
khai
thác
các
Làm diện tích rừng
nguồn năng lượng khác?
Thay đổi hệ sinh thái 1 vùng lớn
Nguy cơ gây lũ lụt do sự cố vỡ đập
Việc sử dụng năng lượng từ dòng sông ảnh hưởng đến môi
trường như thế nào nếu:
- Vỡ đập thủy điện.
- Động vật không di chuyển được từ hạ nguồn lên thượng
nguồn của dòng sông.
- Diện tích rừng thay đổi khi xây dựng nhà máy thủy điện.

Vỡ đập thủy điện: Gây ngập lụt, nứt, gãy địa
tầng, động đất

Động vật không di chuyển được từ hạ nguồn lên
thượng nguồn của dòng sông: làm mất đa dạng
sinh học

Diện tích rừng thay đổi khi xây dựng nhà máy
thủy điện: biến đổi khí hâu, sạt lở đất,…

III. Một số biện pháp sử dụng hiệu quả năng
lượng và bảo vệ môi trường
Thế nào là sử dụng hiệu quả năng
lượng và bảo vệ môi trường?

Bóng đèn dây tóc
Hiệu suất 7%

Bóng đèn huỳnh quang
Hiệu suất 15%

Bóng đèn LED
Hiệu suất 90%

Sử dụng hiệu quả năng lượng là áp dụng các biện pháp giảm
tổn thất, giảm mức tiêu thụ năng lượng của thiết bị, máy
móc mà vẫn đảm bảo nhu cầu sản xuất và đời sống

Hiệu quả năng lượng của thiết bị được xác định bởi hiệu suất
chuyển hóa năng lượng của chúng
H% = x 100%
Ví dụ:
Hiệu suất cảu bóng đèn = x 100%

Hiệu suất càng lớn, hiệu quả năng lượng thiết bị càng cao
Vì sao bóng đèn LED được xem là thiết bị tiết
kiệm năng lượng.
Vì bóng đèn LED có hiệu suất
chuyển từ năng lượng điện sang
năng lượng ánh sáng cao đến 90%

Bóng đèn LED
Hiệu suất 90%

Chúng
cầnhiệu
làm quả
gì đểnăng
sử lượng
Một số biện pháp
sử ta
dụng
Sử dụng thiếtdụng
bị hiệu
suất
caonăng lượng.
hiệu
quả
Tắt thiết bị khi không sử dụng
Tận dụng năng lượng từ thiên nhiên trong xây dựng và sinh
hoạt. Ưu tiên sử dụng năng lượng tái tạo
Giải thích vì sao những cách dưới đây được coi là
sử dụng hiệu quả năng lượng điện.

Tắt các thiết bị
điện (ti vi, đèn
điện,...) khi
không sử dụng

Giảm độ sáng
màn hình máy
tính

Để điều hòa trên
26 °C vào mùa hè.
Sử dụng quạt thay
cho máy điều hòa
mọi lúc có thể

Không để nhiệt
độ tủ lạnh quá
thấp, không mở
tủ lạnh quá lâu

Thường xuyên
bảo trì, bảo dưỡng
và vệ sinh các
thiết bị điện

Những cách đó được coi là sử dụng hiệu quả năng lượng
điện vì nó giúp giảm lượng điện năng tiêu thụ trong nhà,
làm giảm khai tác tài nguyên giúp bảo vệ môi trường, giảm
phần chi tiêu trong gia đình, tăng cường tuổi thọ cho các
thiết bị điện.
Để tận dụng gió và ánh sáng tự nhiên cho ngôi nhà của
em, hãy thực hiện các việc sau và giải thích vì sao hành
động như vậy.
a. Mở cửa để gió tự nhiên làm thông thoáng ngôi nhà.
b. Kê bàn học, bàn làm việc gần nơi có ánh sáng tự nhiên
và tận dụng nguồn ánh sáng này cho các hoạt động sinh
hoạt.
c. Sơn phòng sáng màu.

a. Mở cửa để gió tự
nhiên làm thông
thoáng ngôi nhà giúp
giảm phần điện năng
vì không phải sử
dụng đến quạt, máy
điều hòa không khí,
…

b.Kê bàn học, bàn làm việc gần nơi có ánh sáng tự nhiên và
tận dụng nguồn ánh sáng này cho các hoạt động sinh hoạt
giúp giảm phần điện năng vì không phải sử dụng đến đèn
điện.

c.Sơn phòng sáng màu giúp phản chiếu ánh sáng tốt hơn làm
cho không gian trở nên sáng hơn, do đó sẽ ít cần tới sử dụng
đèn điện với công suất lớn hơn làm giảm thiểu lượng tiêu thụ
điện năng.

Vì sao trồng nhiều cây xanh
quanh nhà và trường học giúp sử
dụng hiệu quả năng lượngTạo
và bóng
bảo mát → giảm
vệ môi trường? nhu cầu sử dụng máy
lạnh
Giảm lượng khí nhà
kính → bảo vệ môi
trường
Tạo môi trường sống
phong phú và đa dạng
sinh học

Vì sao trồng nhiều cây xanh
quanh nhà và trường học giúp
sử dụng hiệu quả năng lượng
và bảo vệ môi trường?

Vì sao phải sử dụng hiệu quả năng
lượng và bảo vệ môi trường?
Hiện tại nhiều nguồn năng lượng hóa thạch đã sắp cạn kiệt và
không tái tạo lại được, môi trường ở nhiều khu vực khi ô
nhiễm trầm trọng, xuất hiện hiệu ứng nhà kính, nhiều động
vật, thực vật bị đưa vào sách đỏ,...

Bảo vệ môi trường là hành động phòng ngừa, hạn chế các
tác động xấu đến môi trường và cải thiện, giúp môi trường
trong lành hơn, sử dụng tiết kiệm các tài nguyên thiên
nhiên,...
Một số biện pháp bảo vệ môi trường
Giữ vệ sinh môi trường xung quanh
Trồng nhiều cây xanh
Giảm lượng chất thải sinh hoạt
Giảm phát thải khí nhà kính và các chất gây ô nhiễm môi
trường
Khai thác, sử dụng hợp lý tài nguyên thiên nhiên
Tái sử dụng và tái chế vật liệu đã qua sử dụng (nếu có thể)

Tìm hiểu các biện pháp sử dụng hiệu quả năng lượng và
bảo vệ môi trường được khuyến khích thực hiện ở gia
đình. Liên hệ thực tế với việc thực hiện ở gia đình em.
Vứt rác đúng nơi quy định
Hạn chế sử dụng túi ni lông
Mang hộp, bát, cốc để mua hàng
thay vì dùng hộp xốp, cốc nhựa,...

Cho biết mối quan hệ của việc sử
dụng hiệu quả năng lượng và bảo vệ
môi trường?
- Sử dụng hiệu quả năng lượng và bảo vệ môi trường có liên
quan chặt chẽ với nhau. Việc sử dụng hiệu quả năng lượng
giúp giảm thiểu sự tiêu thụ năng lượng và khí thải, giảm thiểu
tác động đến môi trường.
- Mục tiêu chính của việc sử dụng hiệu quả năng lượng là để
thực hiện tiết kiệm năng lượng như:
+ Giảm năng lượng hao phí, nhờ đó giảm chi phí sử dụng
năng lượng trong sản xuất và đời sống.
+ Giảm khai thác và sử dụng năng lượng hóa thạch giúp giảm
lượng phát thải khí gây ô nhiễm môi trường.

Hãy nêu một số ví dụ về sử dụng
hiệu quả năng lượng?
- Sử dụng năng lượng tái tạo để chuyển hóa thành điện năng
(như điện mặt trời, điện gió, thủy điện) sẽ giảm thiểu sự phát
thải khí nhà kính và giảm tiêu thụ nhiên liệu hóa thạch.
- Sử dụng các thiết bị tiết kiệm điện như bóng đèn LED, tủ
lạnh, điều hòa, bình nóng lạnh,... (có tính năng tiết kiệm
năng lượng) nhằm giảm số tiền điện phải trả hàng tháng và ít
tác động đến môi trường.
- Tăng cường sử dụng, cải tiến máy móc, thiết bị tiết kiệm
năng lượng tại các công ty, nhà máy, xí nghiệp, đồng thời
thực hiện tái chế các sản phẩm và sử dụng nguyên liệu thân
thiện với môi trường.

- Sử dụng phương tiện giao thông công cộng thay cho các
phương tiện cá nhân góp phần tiết kiệm năng lượng và
giảm thiểu phát thải khí thải.
- Tạo ý thức tiết kiệm năng lượng và bảo vệ môi trường: tắt
các thiết bị không sử dụng, sử dụng thiết bị tiết kiệm năng
lượng, chọn sử dụng các sản phẩm tái chế và thân thiện với
môi trường,..

4.Luyện tập và vận dụng

Câu 1: Trong tự nhiên, các nhóm nguồn năng lượng gồm có:

A

Nguồn năng lượng tái tạo và nguồn năng
lượng không tái tạo

B

Nguồn năng lượng tái tạo và nguồn năng
lượng nhân tạo

C

Nguồn năng lượng nhân tạo và nguồn
năng lượng không tái tạo

D

Nguồn năng lượng nhân tạo và nguồn
năng lượng tái tạo

Câu 2: Dạng năng lượng nào sau đây là năng lượng tái tạo?

Năng lượng
từ than đá

A

Năng lượng
từ xăng

Năng lượng
C
từ mặt trời

D

B
Năng lượng
từ khí gas

Câu 3: Dạng năng lượng nào không phải là năng lượng tái
tạo?
Năng lượng
thủy triều

A
Năng lượng
gió

B
C

Năng lượng
khí đốt

Năng lượng
mặt trời
D

Câu 4: Cho các nguồn năng lượng: khí tự nhiên, địa nhiệt,
năng lượng Mặt Trời, sóng, thủy điện, dầu mỏ, gió, than đá.
Có bao nhiêu trong số các nguồn năng lượng này là nguồn
năng lượng tái tạo?
A

5
4

B
C

3
D

2

Câu 5: Năng lượng tái tạo là năng lượng từ những nguồn
có đặc điểm gì?
Năng lượng tái tạo là năng lượng từ những
nguồn liên tục được coi là vô hạn

A

Năng lượng tái tạo là năng lượng từ những
nguồn không liên tục được coi là vô hạn

B

Năng lượng tái tạo là năng lượng từ nguồn
nhiên liệu.

C

Năng lượng tái tạo là năng lượng từ những
nguồn có thế tái chế

D

Câu 6: Nội dung nào sau đây không phải là ưu điểm của
năng lượng mặt trời?
A

Nguồn năng lượng luôn săn trong
thiên nhiên
B

Không phát thải các chất gây
ô nhiễm
C

D

Không gây hiệu ứng
nhà kính

Giá thành sản xuất pin mặt
trời rẻ

Câu 7: Đặc điểm của năng lượng mặt trời: 

A

Chịu ảnh hưởng bởi thiên tai

Phát ra tiếng ồn gây ảnh hưởng đến môi
trường sống của sinh vật
C

B

Được khai thác gián tiếp qua các
thiết bị thu nhiệt

Phụ thuộc lớn và các mùa trong năm

D

Câu 8: Điểm nào sau đây không phải là ưu điểm của năng
lượng từ gió?
Không gây ô
nhiễm môi trường
A
B
C
D

Không tốn nhiên
liệu
Thiết bị gọn
nhẹ
Có công suất rất
lớn

1. Cho biết việc sử dụng năng lượng từ dòng sông ảnh hưởng
đến môi trường như thế nào nếu:
- Vỡ đập thủy điện.
- Động vật không di chuyển được từ
hạ nguồn lên thượng nguồn của dòng sông.
- Nếu vỡ đập thủy điện, sẽ xảy ra một trận lũ càn quét nhấn
Diện
thayảnh
đổihưởng
khi xây
máy
điện.
chìm tích
mọi rừng
thứ gây
tớidựng
sinh nhà
mạng
và thủy
tài sản
của
người dân, động vật và thực vật cũng bị chết làm mất sự đa
dạng, cân bằng sinh thái.
- Nếu động vật không di chuyển được từ hạ nguồn lên thượng
nguồn của dòng sông thì môi trường sống của các loài động
vật này bị thay đổi (không có nước) dẫn tới quá trình sinh
trưởng và phát triển của loài bị ảnh hưởng và động vật sẽ
không sống được.

- Nếu diện tích rừng thay đổi khi xây dựng nhà máy thủy
điện thì môi trường sống của động vật và thực vật trong rừng
bị thu hẹp lại, nó sẽ gây ra sự suy giảm đa dạng sinh học,
mất lớp cây xanh sản xuất oxygen, giảm thiểu khí
cacbondioxit, mất đi lớp màn bảo vệ trước bụi, đất li ti trong
không khí.
2. Giải thích vì sao những cách dưới đây được coi là sử dụng
hiệu quả năng lượng điện.
a) Tắt các thiết bị điện (ti vi, đèn điện, ...) khi không sử
dụng.
b) Giảm độ sáng
màn hình máy tính. điện.

c) Để điều hoà trên 26 °C vào mùa hè. Sử dụng quạt thay cho
máy điều hòa mọi lúc có thể.
d) Không để nhiệt độ tủ lạnh quá thấp, không mở tủ
lạnh quá lâu.
e) Thường xuyên bảo trì, bảo dưỡng và vệ sinh các
thiết bị
Những cách đó được coi là sử dụng hiệu quả năng lượng
điện vì nó giúp giảm lượng điện năng tiêu thụ trong nhà, làm
giảm khai tác tài nguyên giúp bảo vệ môi trường, giảm phần
chi tiêu trong gia đình, tăng cường tuổi thọ cho các thiết bị
điện.