MÔN: KHTN 9

TIẾT 23 + 24 - BÀI 10.
KÍNH LÚP
BÀI TẬP THẤU KÍNH

Quan
sát bông
hoa qua
thấu
kính hội
tụ,ta
thấy
bông
hoa lớn
hơn so
với khi
nhìn
trực
tiếp.Vì
sao lại
như

NỘI DUNG BÀI HỌC
Cấu tạo kính lúp
Cách quan sát một vật nhỏ qua
kính lúp
Vẽ sơ đồ tạo Ảnh qua thấu kính
hội tụ

I. Cấu Tạo Kính Lúp

Kính lúp là một dụng cụ quang bổ trợ cho mắt
để quan sát các vật nhỏ

Khung kính

Thấu kính
hội tụ

Tay cầm

Kính lúp được dùng để tạo ảnh ảo lớn hơn và
cùng chiều với vật. Đặt mắt để đón chùm tia ló
và quan sát ảnh này

Mỗi kính lúp có một số bội
giác, kí hiệu là G và được ghi
bằng các con số như: 2x; 3x;
5x; ...
G=

G: số bội giác
f: tiêu cự (cm)

Kính lúp có số bội giác càng lớn khi quan sát một
vật thì sẽ thấy ảnh càng lớn.

Tại kiện
sao của
người
thợ
Vì các linh
đồng
hồsửa
khá nhỏ nên
cần phóng
ra lại
để nhìn
dễ dàng hơn
đồngtohồ
phảithấy
sử dụng
kínhmột
lúpsốkhi
việc?
Nêu
ứnglàm
dụng
của kính lúp
trong đời sống.

Quan sát các mẫu vật nhỏ

Đọc và viết

Muốn cho mắt nhìn rõ một vật
thì ảnh thật của vật tạo bởi mắt
phải hiện trên màng lưới (võng
mạc)
Việc nhìn thấy được một vật nhỏ còn tuỳ thuộc vào kích
thước ảnh của vật trên màng lưới
Kích thước này phụ thuộc vào góc trông vật α
Để mắt nhìn thấy vật, α cần lớn hơn 1
giá trị tối thiểu, gọi là năng suất phân
li ε của mắt
ε = αmin ≈ 1'
Để quan sát vật nhỏ, dùng kính lúp
tạo ảnh ảo cùng chiều với góc trông β
với β > α
G=

II.Cách quan sát một vật nhỏ qua kính lúp
1.Chuẩn Bị

Một số kính lúp
Một vài mẫu vật nhỏ

2.Tiến hành
Đặt vật cần quan sát lên mặt tờ giấy trắng
Dịch chuyến kính lúp đến vị trí sao cho: d < f
và d = f
Trong mỗi trường hợp, đặt mất ở vị trí thích hợp đế
nhìn rõ ảnh của vật. Mô tả tính chất hình ảnh quan sát
được

A'

A
F

B'

B

O

d < f → ảnh ảo cùng chiều và lớn hơn vật, giúp cho
việc quan sát các vật được rõ hơn

A
B

F

O

d = f → ảnh ảo rất xa

Ta phải đặt vật trongĐể
khoảng
từ quang
tâm O của kính đến
quan sát
được ảnh
tiêu điểm chính F qua kính lúp, ta phải đặt
trong nhỏ
khoảng
Đặt vật cách TK mộtvật
khoảng
hơn nào
tiêu cự
trước
kính?
Mắt đặt sau kính lúp quan sát ảnh ảo lớn hơn vật

Cách sử dụng
Đặt kính gần sát vật cầm quan
sát, mắt nhìn vào mặt kính
Từ từ dịch chuyển kính ra xa
vật cho đến khi nhìn rõ
Khi cần quan sát trong một
khoảng thời gian dài, người ta
thường chọn cách đặt mắt ở
tiêu điểm của kính lúp để mắt
không bị mỏi.

III.Vẽ sơ đồ tạo Ảnh qua thấu kính hội tụ

Ví dụ 1:AB = h = 2 cm; d = 7,5 cm; A Є ∆; f = 5 cm. d' = ?;
h' = ?
Bước 1: Chọn tỉ xích, 1 ô = 1 cm

F



O

Bước 2: Vẽ TK, O, ∆ , F với OF = 5 cm = 5 ô

B
F



A

O

Bước 3: Vẽ AB = h = 2 cm = 2 ô, AB ∆ ; B ∆; d = OB =
7,5 cm = 7,5 ô

Bước 4:Vẽ tia tới AO qua quang tâm tia ló truyền thẳng

B

I
F

A

O

Vẽ tia tới BI // ∆ cho tia ló qua F

Bước 5:Hai tia ló này cắt nhau tại A', A' là ảnh của A

I

B

F
A

A'

O

B'

Từ A' hạ đường vuông góc với ∆, cắt ∆ tại B'

A'B' là ảnh của AB; d' = OB' = 15 ô = 15 cm;
h' = A'B' = 4 ô = 4 cm

B

I
F

A

A'

O
B'

B

I

F
A

A'

O

B'

A'B' là ảnh thật, ngược chiều và lớn hơn vật

Vật AB có độ cao h = 3 cm được đặt
vuông góc trước một thấu kính hội tụ có
tiêu cự f = 5 cm, điểm A nằm trên trục
chính và cách thấu kính một khoảng d =
2f.
a) Dựng ảnh A'B' của AB tạo bởi thấu
kính hội tụ theo đúng tỉ lệ.
b) Vận dụng kiến thực hình học tính
chiều cao của ảnh h' và khoảng cách từ
ảnh tới quang tâm d'

a.

L

B

I
F



A

A'

O
B'

b.

∆OAB ~ ∆OA'B' = (1)
∆FA'B' ~ ∆FOI =
= (2)
Lại có ABOI là hình chữ nhật OI = AB (3)
Từ (1), (2) và (3) ta có:
+ = + = OA' = 10 cm
Từ (1) = A'B' = AB. = 3. = 3 cm

LUYỆN TẬP

Câu 1: Vật AB đặt trước thấu kính hội tụ cho ảnh A'B',
ảnh và vật nằm về cùng một phía đối với thấu kính. Ảnh
A'B'
A. là ảnh thật, lớn hơn vật.
B. là ảnh ảo, nhỏ hơn vật.
C. ngược chiều với vật.
D. là ảnh ảo, cùng chiều với vật.
Câu 2: Chỉ ra phương án sai. Đặt một cây nến trước một thấu kính hội
tụ.
A. Ta có thể thu được ảnh của cây nến trên màn ảnh.
B. Ảnh của cây nến trên màn ảnh có thể lớn hơn hoặc nhỏ hơn cây nến.
C. Ảnh của cây nến trên màn ảnh có thể là ảnh thật hoặc ảnh ảo.
D. Ảnh ảo của cây nến luôn luôn lớn hơn cây nến.

Câu 3: Vật AB đặt trước thấu kính hội tụ cho ảnh A'B', ảnh
và vật nằm về hai phía đối với thấu kính thì ảnh đó là:
A. thật, ngược chiều với vật.
B. thật, luôn lớn hơn vật.
C. ảo, cùng chiều với vật.
D. thật, luôn cao bằng vật.
Câu 4: Ảnh của một ngọn nến qua một thấu kính phân kì:
A. có thể là ảnh thật, có thể là ảnh ảo.
B. chỉ có thể là ảnh ảo, nhỏ hơn ngọn nến.
C. chỉ có thể là ảnh ảo, lớn hơn ngọn nến.
D. chỉ có thể là ảnh ảo, có thể lớn hơn hoặc nhỏ hơn ngọn
nến.

Câu 5: Lần lượt đặt vật AB trước thấu kính phân kì và thấu
kính hội tụ. Thấu kính phân kì cho ảnh ảo A1B1, thấu kính hội
tụ cho ảnh ảo A2B2 thì:
A. A1B1 < A2B2
B. A1B1 = A2B2
C. A1B1 > A2B2
D. Không so sánh được
Câu 6: Kính lúp là thấu kính hội tụ có:
A. tiêu cự dài dùng để quan sát các vật nhỏ.
B. tiêu cự dài dùng để quan sát các vật có hình dạng phức tạp.
C. tiêu cự ngắn dùng để quan sát các vật nhỏ.
D. tiêu cự ngắn dùng để quan sát các vật lớ

Câu 7: Trong các kính lúp sau, kính lúp nào khi dùng để
quan sát một vật sẽ cho ảnh lớn nhất?
A. Kính lúp có số bội giác G = 5.
B. Kính lúp có số bội giác G = 5,5.
C. Kính lúp có số bội giác G = 4.
D. Kính lúp có số bội giác G = 6.