1

KHỞI ĐỘNG

Em đã đến tỉnh nào của đất nước ta
chưa?
...............................................................
.
Hãy chia sẻ một vài cảm nhận của em
về vùng đất đó sau khi đã đến trực tiếp
hoặc được xem qua tranh ảnh, truyền
hình?.
...............................................................
.

2

Một vài bức ảnh chụp khung cảnh miền núi phía
Bắc của nước ta.

3

Một vài bức ảnh chụp khung cảnh miền núi phía
Bắc của nước ta.

4

Một vài bức ảnh chụp khung cảnh miền núi phía
Bắc của nước ta.

5

BÀI THƠ : ĐƯỜNG NÚI” CỦA NGUYỄN ĐÌNH THI
( VŨ QUẦN PHƯƠNG)

6

SAU BÀI HỌC CÁC EM CẦN
Biết cách đọc hiểu một văn bản nghị luận văn học.

+ Nhận biết được đặc điểm của văn bản nghị luận về một tác phẩm văn
học.
+ Xác định được vấn đề nghị luận, các lý lẽ và bằng chứng được sử
dụng trong văn bản.
+ Cảm nhận được tình yêu thiên nhiên, yêu quê hương, đất nước của
nhà thơ thể hiện trong tác phẩm và cảm nhận được sự đồng cảm của nhà
phê bình với những tình cảm cảm xúc của nhà thơ.
THÁI
ĐỘ

Trân trọng những khung cảnh bình dị, gần gũi và thân thuộc trên quê
hương em. Từ đó bồi đắp cho mình tình yêu tha thiết với quê hương
xứ sở. Yêu mến vẻ đẹp của văn chương.

7

BÀI THƠ : ĐƯỜNG NÚI” CỦA NGUYỄN ĐÌNH THI
( VŨ QUẦN PHƯƠNG)

I. ĐỌC VĂN BẢN

8

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1:
TÌM HIỂU CHUNG

Tác giả
Thể thơ
Gieo vần
Nhịp thơ
Nội dung
Bố cục

 
 
 
 
 
 

9

HAI TÁC GIẢ HAI VĂN BẢN

+Nguyễn Đình Thi( 1924-2003) là một nhà
văn, nhà phê bình văn học.
+ Tác giả của bài thơ “Đường núi”
+ Vai trò: nhà thơ.
+ Vũ Quần Phương(1940) là nhà thơ, nhà phê
bình văn học nổi tiếng.
+ Tác giả của văn bản: “Bài thơ Đường núi của
Nguyễn Đình Thi”
+ Vai trò: nhà phê bình văn học.

Khái niệm: văn bản nghị luận văn học là văn bản nghị luận bàn về các
vấn10đề văn học.
Mục đích của văn bản nghị luận văn học: thuyết phục người
đọc người nghe vì ý kiến quan điểm của người viết trước một tác
phẩm văn học. Từ đó giúp người đọc nhận ra những nét độc đáo
của tác phẩm gợi mở thêm những hướng tiếp cận lý giải, cảm
nhận mới mẻ, sâu sắc về tác phẩm.
Nội dung của văn bản nghị luận văn học: người viết trình bày
cách cảm nhận, suy nghĩ, đánh giá của bản thân về một tác phẩm
văn học (về hình ảnh, vần, nhịp của một bài thơ; về nhân vật, cốt
truyện, chi tiết nghệ thuật, đề tài,... của một tác phẩm truyện.

Khái niệm: văn bản nghị luận văn học là văn bản nghị luận bàn về các
vấn11đề văn học.
Yêu cầu của văn bản nghị luận văn học:
+ Ý kiến (luận điểm): nêu được cảm nhận, suy nghĩ, đánh giá về
tác phẩm.
+ Lý lẽ: là các đặc điểm (về nội dung, hình thức) của tác phẩm
nhằm làm sáng tỏ cho ý kiến.
+ Bằng chứng: từ tác phẩm đang nghị luận.
+ Lập luận: chặt chẽ, logic có cảm xúc và giầu sức thuyết phục.

ĐƯỜNG NÚI
12

Chiều nhạt nhạt về nơi nào xa
lắm
Ngây ngất sương mây
Lối mòn không dấu chân
Gió nổi
Đâu đây tiếng suối rì rào
Ôi những vạt ruộng vàng
Chiều nay rung rinh lúa ngả
Dải áo chàm bay múa

Nguyễn Đình Thi

Tiếng ai hát trên nương
Bờ tre đang réo ánh lửa
Mái nhà sàn toả khói xanh
Hươu gào xa văng vẳng
Một mảnh trăng dốc ngả
chập chùng
Bước chân bóng động
nghiêng bờ núi.

13

Bố
cục:

Phần 1: Nêu luận điểm( câu văn đầu tiên)
Phần 2: Trình bày các lí lẽ, bằng chứng.
Lí lẽ 1: Tình yêu làng bản thể hiện trong các hình
ảnh thơ.
Lí lẽ 2: Tình yêu làng bản trong âm điệu câu thơ
Lí lẽ 3: Cảm xúc thơ chi phối toàn bộ hình thức
bài thơ.
Phần 3: Khẳng định luận điểm( bốn câu văn cuối)

14

BÀI THƠ : ĐƯỜNG NÚI” CỦA NGUYỄN ĐÌNH THI
( VŨ QUẦN PHƯƠNG)

I. ĐỌC VĂN BẢN
II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
1. Xác định luận điểm của
văn bản

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: Xác định luận điểm trong
15
văn bản.
Câu hỏi
Câu trả lời
1.Xác định câu văn nêu ra ý kiến( luận  
điểm) của người viết về bài thơ “Đường
núi”? Em có nhận xét gì về ý kiến này?

16

Câu văn nêu luận điểm: “ Bài thơ như bức tranh chấm phá vài
nét chiều rừng tiết kiệm có nét lẫn màu ấy lại thấy nổi rõ lên lòng
yêu đất đai thôn bản say đắm của người viết”

Nhận
xét khái quát: Tình yêu làng bản không được thể hiện
17
trực tiếp qua từ ngữ cụ thể mà nó ẩn chứa trong nhịp điệu câu thơ,
trong cách nhà thơ nhìn “ngất ngây” với sương mây, nghe “rì rào”
với tiếng suối. Tức là cảm xúc thơ được thể hiện qua hình ảnh và
âm điệu.

Hình ảnh thơ

Âm điệu thơ

Cảm xúc thơ

18

BÀI THƠ : ĐƯỜNG NÚI” CỦA NGUYỄN ĐÌNH THI
( VŨ QUẦN PHƯƠNG)

I. ĐỌC VĂN BẢN
II. KHÁM PHÁ VĂN BẢN
1. Xác định luận điểm của
văn bản

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2: Xác định hệ thống lý lẽ,
19
bằng chứng trong văn bản.
Câu hỏi
Câu trả lời
2. Chỉ ra các lý lẽ, bằng chứng được sử dụng  
để làm sáng tỏ các luận điểm của người viết?
Em có nhận xét gì về cách triển khai lí lẽ,
bằng chứng trong phần 2 của văn bản?
3. Ở phần cuối của văn bản, tác giả Vũ Quần  
Phương đã khẳng định lại điều gì?

20

Lí lẽ 1:

Từ đó, người viết nhận định “Trong hình ảnh có tiếng reo vui lặng
thầm”, “tác giả không reo thành lời nhưng cảnh sắc reo trong mắt
anh.”

Bằng chứng 1:

Bằng chứng: trích dẫn 4 câu
thơ: “ Ôi những vạt ruộng
vàng- Chiều nay rung rinh lúa
ngả- Dải áo chàm bay múaTiếng ai hát trên mương”.

Bốn câu thơ tái hiện những hình ảnh, thanh
âm gợi lên khung cảnh bình yên nơi rừng
chiều. Nhưn trong cái bình yên, lặng lẽ khi
chiều xuống, vẫn nhìn thấy những chuyển
động: lúa “rung rinh”,”ngả”, áo chàm “bay
úa”; vẫn nghe thấy những thanh âm “tiếng
hát trên nương”.

21

Lí lẽ 2:

“Âm điệu câu thơ là âm điệu của nội tâm, vần

bị bỏ rơi.”

Bằng chứng 2:
Trích dẫn hai câu thơ 6 chữ xen giữa các câu
thơ 5 chữ: “ Bờ tre đang reo ánh lửa- Mái
nhà sàn toả khói xanh”: đó là sự ngưng đọng,
lắng nghe từ trong kí ức nhà thơ về bếp lửa,
làn khói- những hình ảnh làm ấm lòng người.

Hai câu thơ cuối: kéo dài 7
âm tiết như sự ngân nga
của tâm trí

22

Bằng
chứng
3:

Cảm xúc thơ chi phối tất cả:

Lí lẽ 3:

Cảnh được vẽ bằng bút pháp chấm
phá, chỉ với vài nét vẽ đơn sơ, tốc
độ chuyển cảnh nhanh, cảm giác
như không liền mạch. Cảnh chỉ là
phương tiện để tỏ bày cảm xúc của
nhà thơ.

Cái tạo ra sự kết nối các
cảnh sắc, ẩn nơi bề sâu con
chữ, chính là cảm xúc thơ.
Đó là tình yêu say đắm với
cảnh sắc làng bản rừng núi
của nước non mình.

Khẳng định lại luận điểm.
23

Luận
điểm

Cái tài của Nguyễn đình Thi ở bài thơ này là tạo được
một luôn không khí thân yêu, trong trẻo run rẩy phủ lấy
phong cảnh”
=> Khẳng định tài năng của nhà thơ.
Phong cảnh bỗng mang vị tâm hồn tác giả. Đường vắng
mà làng vui. Đi một mình mà lòng như ca hát”.
=> Nêu bật nét độc đá,o thú vị của bài thơ

Nhận định đã nêu khái quát và nâng cao luận điểm vốn đã được
trình bày ở phần đầu bài viết.

Khẳng định lại luận điểm.
24

Lí lẽ:

Lí lẽ của người viết đều xuất phát từ việc cảm nhận,
phân tích những nét đặc sắc trong nội dung, nghệ thuật
của tác phẩm. Những lý lẽ ấy vừa chính xác, vừa sắc
bén, nêu bật được cái hay, cái đẹp, cái độc đáo của bài
thơ. Chỉ qua hai phương diện hình thức là âm điệu và
hình ảnh thơ, người viết đã khám phá ra nội dung cảm
xúc mà tác giả gửi gắm trong bài thơ và chỉ rõ nét độc
đáo trong bút pháp tả cảnh, tả tình của bài thơ.

Khẳng định lại luận điểm.
25

Bằng
chứng:

Cách sắp
xếp:

bằng chứng đều là những câu thơ tiêu biểu trong bài thơ.
Người viết đã lựa chọn những câu thơ phù hợp với lí lẽ,
lại có sự phân tích thơ ngắn gọn, sâu sắc để làm rõ cho
các lí lẽ.
Cách trình bày, sắp xếp các lí lẽ, bằng chứng rất logic,
mạch lạc. Giữa các phần có sự chuyển ý linh hoạt, tự
nhiên. Lời bình ngắn gọn, khúc chiết.

26

Tác giả Vũ Quần Phương đã
thể hiện sự đồng cảm của
mình với bài thơ “ Đường núi”
như thế nào? Theo em, sự
đồng cảm này có ý nghĩa gì?

Sự đồng cảm của nhà phê bình
27

Biểu
hiện
của sự
đồng
cảm từ
người
bình
thơ:

Người bình thơ cảm nhận, thấu hiểu được những rung
động, tình cảm tinh tế, kín đáo của nhà thơ dành cho
thiên nhiên, con người nơi đây.
Người viết còn có phát hiện rất tinh tế về âm điệu, âm điệu
câu thơ chính là âm điệu của nội tâm chứ không phải cắm
điện được tạo nên bởi cách hiệp vần.
Cảnh vật trong bài thơ được điểm xuyết, lướt qua khá
nhanh và vội, cái tạo nên tính liền mạch ở đây chính là
cảm xúc của người viết.

Sự đồng cảm của nhà phê bình
28

Ý nghĩa
sự đồng
cảm của
nhà phê
bình với
tác
phẩm
thơ:

Sự đồng cảm của nhà phê bình thơ có ý nghĩa quan trọng, nó
giúp nhà phê bình có thể cảm nhận một cách sâu sắc, tinh tế
những tư tưởng, cảm xúc của nhà thơ gửi gắm trong bài thơ,
từ đó lan tỏa tình cảm này đến với người đọc.

Ngoài ra đọc bài phê bình của Vũ quần Phương ta không
chỉ nhận ra sự tài hoa tinh tế trong cách cảm nhận thương
của ông mà còn cảm nhận được tình yêu tha thiết với thiên
nhiên, quê hương đất nước. Bởi có như vậy ông mới có
được những rung động mãnh liệt với những vần thơ tài hoa
của Nguyễn Đình Thi.

Sơ đồ tư duy
29

Luận điểm: Bài thơ “Đường núi” như một bức tranh về cảnh rừng chiều nhưng bức tranh chỉ
có vài nét chấm phá để từ đó tác giả làm nổi bật tình yêu dành cho quê hương làng bản.
Lí lẽ 1: Hình ảnh thơ
gợi lên khung cảnh
bình yên nhưng vẫn
chất chứa tiếng reo vui
trong lòng nhà thơ.
Bằng chứng: 4 câu
thơ: “ Ôi những vạt
ruộng vàng- Tiếng ai
hát trên mương”.

Lí lẽ 2: Âm điệu thơ
là âm điệu của nội
tâm, vần bị bỏ rơi.

Lí lẽ 3: Cảm xúc thơ đã chi
phối mọi cảnh sức trong bài
thơ. Đó là tình yêu với đồng
đất, núi rừng, làng mạc.

Trích dẫn hai câu thơ
6 chữ xen giữa các
câu thơ 5 chữ và hai
câu thơ cuối với 7 âm
tiết kéo dài.

Bằng chứng: “ Nếu tóm tắt bài
thơ chỉ thấy một buổi chiều vùng
núi, có lối mòn, có bản nhỏ, khói
bếp, gió nổi trăng lên, áo chàm,
tiếng hát, cánh đồng,...

30

LUYỆN TẬP

Nếu được phép bổ sung cho nội dung
bài bình thơ của Vũ Quần Phương,
em sẽ bổ sung những gì?

0368218377

Gợi
ý:
Do
đặc
trưng
của
thể
loại
bình
thơ,
và
cũng
có
thể
do
khuôn
31
khổ hạn chế về dung lượng bài viết nên nhà phê bình Vũ Quần Phương
mới chỉ đề cập đến một số nét đặc sắc tiêu biểu của bài thơ “Đường
núi”. Ta có thể bổ sung thêm một số nét đặc sắc như sau:
+ Biện pháp tu từ nhân hóa: “Dải áo chàm bay múa, Bờ tre đang
réo ánh lửa, Hươu gào xa văng vẳng”=>khiến cho cảnh vật thiên
nhiên vùng núi trở nên gần gũi, giầu sức sống.
+ Nghệ thuật sử dụng từ láy: nhạt nhạt, rì rào, rung rinh, văng vẳng,
chập chùng.
Những từ láy có tác dụng gợi hình, gợi cảm.
+ Lựa chọn thời gian nghệ thuật của bài thơ: buổi chiều nơi xóm
núi=> thời gian gợi ra sự sum họp, ấm áp của một gia đình, vì vậy nó
đã khơi gợi mạnh mẽ dòng cảm xúc của nhân vật trữ tình.

32

VẬN DỤNG

Tìm đọc một só bài thơ của Nguyễn
Đình Thi ( Việt Nam quê hương ta,
Đất nước)

0368218377

0368218377

Tạm biệt các em! Chúc
các em học tốt!!!