(RA-BIN-ĐƠ-RA-NÁT TA-GO)

I. Đọc-tìm hiểu chung
1. Tác giả:
Hãy đọc SGK
trang 46 và giới
thiệu những
hiểu biết của em
về nhà thơ Tago ?

MÂY VÀ SÓNG
- Ra-bin-đơ- ra – nát Ta-go (1861 –
1941) là nhà thơ hiện đại lớn nhất của
Ấn Độ.
- Nhà văn đầu tiên của Châu Á nhận
giải Nôben văn học(1913) với tập “Thơ
dâng”.
-Thơ ông thể hiện chất trữ tình triết lí
nồng đượm, chủ nghĩa nhân văn sâu
sắc.
- Bài thơ được in trong tập “Trăng non”
xuất bản 1909.

2. Tác phẩm:

- Đọc truyền cảm, nhẹ nhàng, không
quá nhấn mạnh các lời thoại.
- Lưu ý đọc phần câu hỏi của em bé
với giọng vui thích.

Mẹ ơi, trên mây có người gọi con:
“Bọn tớ chơi từ khi thức dậy cho đến lúc chiều tà.
Bọn tớ chơi với bình minh vàng, bọn tớ chơi với
vầng trăng bạc”.

Con hỏi: “Nhưng làm thế nào mình lên đó được?”.
Họ đáp: “Hãy đến nơi tận cùng trái đất, đưa tay lên trời,
cậu sẽ được nhấc bổng lên tận tầng mây”.
“Mẹ mình đang đợi ở nhà” – con bảo – “Làm sao có thể rời
mẹ mà đến được?”
Thế là họ mỉm cười bay đi.
Nhưng con biết có trò chơi thú vị hơn, mẹ ạ.
Con là mây và mẹ sẽ là trăng.
Hai bàn tay con ôm lấy mẹ, và mái nhà ta sẽ là bầu trời
xanh thẳm.

Trong sóng có người gọi con:
“Bọn tớ ca hát từ sáng sớm cho đến hoàng hôn. Bọn tớ ngao du
nơi này nơi nọ mà không biết từng đến nơi nao”.
Con hỏi: “Nhưng làm thế nào mình ra ngoài đó được?”.
Họ nói: “Hãy đến rìa biển cả, nhắm nghiền mắt lại, cậu sẽ được
làn sóng nâng đi”.
Con bảo: “Buổi chiều mẹ luôn muốn mình ở nhà, làm sao có thể
rời mẹ mà đi được?”.
Thế là họ mỉm cười, nhảy múa lướt qua.

Nhưng con biết trò chơi khác hay hơn.
Con là sóng và mẹ sẽ là bến bờ kì lạ,
Con lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan
vào lòng mẹ.
Và không ai trên thế gian này biết mẹ con ta ở
chốn nào.

4. Bố cục
PHẦN 1
“Mẹ ơi…
…xanh thẳm.”
Câu chuyện với mẹ về
những người ở trên mây và
trò chơi thứ nhất của em bé.

HAI PHẦN

PHẦN 2

“Trong sóng…
…chốn nào.”
Câu chuyện với mẹ về những người
ở trong sóng và trò chơi thứ hai của
em bé.

Ai giỏi hơn

? Hãy chỉ ra
những điểm
giống và
* Khác:
khác nhau (về
- Phần thứ nhất mở đầu bằng
số
dòng
thơ,
cụm từ :”mẹ ơi”, phần
về
cách
xây
thứ hai không có.
dựngkhông
hình ảnh,
- Ý và lời ở hai phần
hề
về cách
trùng lặp nhau.Mây
và tổ chức
sóng đều là nhữngkhổ
cảnh
vật tự
thơ,...)
nhiên hấp dẫn song
tính
chất
hấp
giữa hai phần?

* Giống:
- Trình tự tường thuật của hai
phần đầu giống nhau:
+ Thuật lại lời rủ rê
+ Thuật lại lời từ chối và
lí do từ chối.
+ Nêu lên trò chơi mới
- Trong cả hai phần, dòng thơ
thứ năm đều là phản ứng trực
dẫn khác nhau.
tiếp của em bé trước lời rủ rê
=> Bố cục trên làm cho chủ đề bài thơ trọn vẹn, đầy đủ.

1. Lời rủ rê của những người sống trên Mây và trong Sóng

CỦA NGƯỜI
NHỮNGSỐNG
NGƯỜI
SỐNG
TRÊN
1. LỜI RỦLỜI
RÊ MỜI
CỦAGỌI
NHỮNG
TRÊN
MÂY
VÀ MÂY
TRONG SÓNG

Trong sóng có
người gọi con
Mẹ ơi, trên mây
Bọn
tớ
ca
hát
từ
có người gọi
Bọn
tớ
chơi
từ
khi
thức
dậy
sáng sớm cho đến
con hoàng hôn. Bọn tớ cho đến lúc chiều tà. Bọn tớ

chơi
với
bình
minh
vàng,
bọn
ngao du nơi này nơi
tớ
chơi
với
vầng
trăng
bạc.
nọ mà không biết
từng đến nơi nao.

KHUNG CẢNH THIÊN NHIÊN

Qua lời kể, tả của những người trên mây, dưới
sóng đã mở ra trước mắt em bé một thế giới? ?

Qua lời mời gọi của Mây
=>Thiên nhiên rực rỡ, bí ẩn bao
và Sóng em hình dung ra
điều thú vị, thật khó có thể từ chối.
khung cảnh thiên nhiên ?
=> “Mây”, “sóng” tượng trưng:
Mây và Sóng tượng
Những thú vui hấp dẫn, lôi cuốn con
trưng cho cái gì?
người. => Thế giới kì diệu đầy mê
hoặc.

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 1 (5 phút)
(?) Khi mới nghe mây và sóng rủ rê, em bé có muốn đi chơi không? Vì sao có thể
biết được điều đó?
........................................................................................................................................................................
........................................................................................................................................................................
............................................................................................................................................................

(?)Sau đó em đã từ chối lời mời mọc đầy quyến rũ của mây và sóng như thế
nào? Vậy điều gì đã níu giữ em bé ?
Lời từ chối của em bé với người trong
mây:
…………………………………………………
…………………………………………………

Lí do níu giữ

Lời từ chối của em bé với người trong
sóng:

………………………………………………………
………………………………………………………
………………………………………..

…………………………….
…………………………………………………………………
……….........................………

- Lúc

đầu: Em bé cũng muốn đi

- Sau đó: Từ chối

NHỮNG NGƯỜI SỐNG
TRÊN MÂY

“Nhưng tôi làm sao mà lên
được với các bạn?”
NHỮNG NGƯỜI SỐNG
TRONG SÓNG

“Nhưng tôi làm sao gặp được
các bạn?”

2. LỜI TỪ CHỐI CỦA EM
Lời từ chối của emBÉ
bé với
Lời từ chối của em bé với
những người sống
trên mây

“Mẹ tôi đang đợi ở nhà
Làm sao tôi có thể bỏ
mẹ tôi mà đi được?”
- Hai vế
+ Vế 1: Lí do từ chối
+ Vế 2: Câu hỏi hàm ý

những người sống
trong sóng

Buổi chiều, mẹ tôi luôn luôn muốn
tôi ở nhà với mẹ
Làm sao tôi có thể bỏ mẹ tôi mà
đi được?”

Sứcmạnh
mạnhnào
củađã
tình
mẫuem
tử đã
Sức
khiến
giúp
em từ
bé chối
vượtnhững
lên mọi
bé
có thể
thúham
muốn, cám dỗ.
vui trên?

- Lúc

đầu: Em bé cũng muốn đi

- Sau đó: Từ chối
=> Sức mạnh của tình mẫu tử đã
giúp em bé vượt lên mọi ham
muốn, cám dỗ.

NHỮNG NGƯỜI SỐNG
TRÊN MÂY

“Nhưng tôi làm sao mà lên
được với các bạn?”
NHỮNG NGƯỜI SỐNG
TRONG SÓNG

“Nhưng tôi làm sao gặp được
các bạn?”

Đã bao giờ bạn?

3.TRÒ CHƠI EM BÉ SÁNG TẠO RA

PHIẾU HỌC TẬP SỐ 2 (5 phút)
1) Em bé đã tưởng tượng ra những trò chơi nào? Có gì đặc biệt ?
TRÒ CHƠI THỨ NHẤT

------------------------------------------------------

TRÒ CHƠI THỨ HAI

------------------------------------------------------

2) Em cảm nhận được gì về tình cảm mẹ con được thể hiện qua
những trò chơi ấy?
.....................................................................................................................................................................
.....................................................................................................................................................................
......................................................................................................................................................

3) Em cảm nhận như thế nào về câu thơ: Không ai biết mẹ
con ta ở chốn nào?
---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3.TRÒ CHƠI EM BÉ SÁNG
TẠO RA
MẸ

CON
CON

SÓNG
BỜ

3.TRÒ CHƠI EM BÉ SÁNG TẠO RA

* Trò chơi thứ nhất
+ Con là mây
+ Mẹ là trăng
+ Mái nhà là bầu trời xanh thẳm
* Trò chơi thứ hai
+ Con là sóng
+ Mẹ là bến bờ

Sự sáng tạo của
em bé ở trò chơi
thứ nhất và thứ
hai?
Em có nhận xét
gì về trò chơi mà
em bé nghĩ ra?

 Trò chơi rất hay, thú vị, sáng tạo vừa thỏa ước mong làm mây,
làm sóng tinh nghịch, bay cao, lan xa phiêu du khắp chốn; lại vừa
được quấn quýt bên mẹ.

Em cảm nhận như thế nào về câu thơ?
Không ai biết mẹ con ta ở chốn nào?
Tình mẫu tử hòa quyện, lan
tỏa, thâm nhập khắp thiên
nhiên, vũ trụ mênh mông.

3.TRÒ CHƠI EM BÉ SÁNG TẠO RA

* Trò chơi thứ hai
 Trò chơi rất hay, thú vị, sáng tạo vừa thỏa ước mong làm
mây, làm sóng tinh nghịch, bay cao, lan xa phiêu du khắp
chốn; lại vừa được quấn quýt bên mẹ.

=> Ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng
bất diệt

Giống nhau
Đều là những trò chơi hấp dẫn và thú vị
Đều xuất hiện những hình ảnh của thiên nhiên :mây, sóng…
Khác nhau:
+ Trò chơi của những người trên mây và trong sóng chỉ có hình ảnh của
thiên nhiên.
+ Trò chơi của em bé được xây dựng bằng trí tượng tượng, sáng tạo có
hình ảnh của thiên nhiên vừa có cả tình mẫu tử sâu nặng.

1. Nghệ thuật

III. TỔNG KẾT

- Bố cục bài thơ thành hai phần giống nhau nhưng không trùng lặp về ý
và lời.
- Sáng tạo nên những hình ảnh thiên nhiên bay bổng, lung linh, kì ảo song
vẫn rất sinh động và chân thực, gợi nhiều liên tưởng

2. Nội dung

Ca ngợi tình mẫu tử thiêng liêng, bất diệt.
3. Ý nghĩa của văn bản: Bai thơ ca ngợi ý
nghĩa thiêng liêng của tình mẫu tử.

IV. VẬN DỤNG


Hãy tưởng tượng em là người đang trò chuyện với mây
và sóng. Viết đoạn văn (khoảng 5-7 câu) về cuộc trò
chuyện ấy.

Mặt trời của bắp thì nằm trên đồi.
Mặt trời của mẹ, em nằm trên lưng.
Từ mặt trời ở câu thơ nào
dùng với nghĩa thông
thường?

Từ mặt trời trong “mặt trời của
mẹ” nghĩa là gì? Tác dụng
của cách diễn đạt này?

I. Các phép tu từ.

Từ mặt trời trong dòng thơ “Mặt trời của mẹ, em
nằm trên lưng” dùng để chỉ em bé.
Tác dụng: Con giống như mặt trời tỏa ánh sáng
trong cuộc đời mẹ. Ví con như mặt trời, nhà thơ nói
lên tình yêu con tha thiết của người mẹ.
Kết luận: Từ mặt trời trong dòng thơ “Mặt trời
của mẹ, em nằm trên lưng” là hình ảnh ẩn dụ.
=>Phép tu từ ẩn dụ

1. Ẩn dụ
a. Ví dụ
b. Kết luận:

Mặt trời của mẹ
B

Em bé
A

Ẩn dụ là biện pháp tu từ gọi tên sự vật
hiện tượng này bằng tên sự vật hiện
tượng khác có nét tương đồng với nó,
nhằm làm tăng sức gợi hình, gợi cảm
cho sự diễn đạt.

Mẹ ơi, những người sống trên mây đang
gọi con:
“Chúng ta chơi đùa từ khi thức dậy cho
đến lúc chiều tà,
Chúng ta chơi với buổi sớm mai vàng,
Chúng ta chơi với vầng trăng bạc.”
Lời
nói
đó
được
đặt
Em bé đang kể lại cho mẹ
trong
dấu
gì?
nghe lời nói của ai?

*Dấu câu là kí hiệu chữ viết

để biểu thị ngữ điệu, quan hệ
ngữ pháp, mục đích nói khác
nhau.

Dấu ngoặc kép: Được
dùng để đánh dấu lời
dẫn trực tiếp

3. Đại từ.
a.Ví dụ
b. Kết luận

Đại từ là các từ ngữ được
dùng để xưng hô hay
dùng để thay thế các loại
từ...

Đôrêmon! Bọn mình đừng
xa nhau nhé !

II. Luyện tập
Bài 1 SGK trang 47
Trong bài thơ Mây và
sóng, "mây' và "sóng" là
những hình ảnh ẩn dụ.
Hai hình ảnh ấy có thể làm
cho em liên tưởng tới
những đối tượng nào?

Bài 1 SGK trang 47
Hình ảnh ẩn dụ trong bài thơ Mây và sóng

Bài 2 SGK trang 47

Yêu cầu 1

Xác định biện pháp
tu từ được sử dụng
trong hình ảnh
"bình minh vàng"

Yêu cầu2

Yêu cầu 3

Xác định biện pháp Nêu tác dụng của
tu từ được sử dụng biện pháp tu từ đó.
trong hình ảnh
"vầng trăng bạc" .

vầng trăng bạc”. Biện
pháp tu từ ẩn dụ đã mĩ
lệ hóa vẻ đẹp của vầng
trăng sáng lấp lánh như
một chiếc đĩa bằng bạc
=> Những hình ảnh ẩn dụ mở ra không gian thiên
nhiên rực rỡ, lấp lánh ánh sáng, quyến rũ, khơi dậy tình
yêu thiên nhiên và sự trân trọng mỗi khoảnh khắc quý
giá của cuộc sống.

Bài 3 SGK trang 47
Con là sóng và mẹ sẽ là bến bờ kì lạ.
Con lăn, lăn, lăn mãi rồi sẽ cười vang vỡ tan vào lòng mẹ.
=> Điệp ngữ gợi lên hình ảnh em bé hồn nhiên vô tư, tinh nghịch
vui chơi bên người mẹ hiền từ.
 Điệp ngữ lăn vừa có ý nghĩa tả thực hành động em bé
sà vào lòng mẹ hết lần này đến lần khác, vừa gợi hình
tượng những con sóng nối tiếp nhau, đuổi theo nhau
lan xa trên mặt đại dương bao la rồi vỗ vào bờ cát.

Bài 4 SGK trang 47
=> Dấu câu được dùng để đánh dấu lời dẫn
 Lời dẫn trực tiếp trong bài thơ Mây và
trực tiếp là dấu ngoặc kép
sóng là lời của em bé, của những người
trên “trên mây” và những người “trong
sóng”.

Bài 5 SGK trang 47
Đại từ nhân xưng ngôi thứ nhất số nhiều là từ Bọn tớ. Đại từ này
dùng để chỉ những người ở “trên mây” và “trong sóng”.
Không
thểViệt,
thay:ngoài
Vì từ"bọn
bọn tớ"
tớ làcòn
haymột
và số
tinhđạitếtừ
nhất,
thểxưng
hiệnkhác
rõ đối
Trong
tiếng
nhân
tượng,
chủngôi
thể thứ
trong
mỗisốcuộc
trònhư
chuyện
cũng
thuộc
nhất
nhiều
"chúng ta", "chúng tôi",
"bọn mình", "chúng tớ". Dùng một từ "bọn tớ" trong bản dịch là
hay và tinh tế nhất. Nó thể hiện rõ đối tượng, chủ thể trong mỗi
cuộc trò chuyện với cậu bé là những người "trên mây" và "trong
sóng". 

VẬN DỤNG

So sánh để
nhận biết sự
khác nhau
giữa hai nhóm
đại từ:

Nhóm 1: Chúng tôi, chúng tớ, chúng tao, bọn tớ, bọn
tao.

Nhóm 2: Chúng ta, chúng mình, bọn mình.

VẬN DỤNG
* Sự khác
nhau giữa hai
nhóm đại từ:

Nhóm 1: Chúng tôi, chúng tớ, chúng tao, bọn tớ, bọn tao
chỉ người nói không gộp người nghe.

Nhóm 2: Chúng ta, chúng mình, bọn mình vừa chỉ người
nói có ý gộp cả người nghe- người đối thoại.

Chú ý: Đôi khi chúng mình, bọn mình được dùng như nhóm 1.
So sánh: Hôm nay, bọn tớ học môn ngữ văn (1).
Hôm nay, chúng ta học môn ngữ văn (2).
Với câu (1) người nói chỉ nói đến mình và người khác cùng học môn ngữ văn.
Với câu (2) người nói có ý nói đến mình và cả đến người nghe.