Bài 9 Cánh diều Ngữ văn 7

VIẾT BÀI VĂN
VĂN BIỂU CẢM VỀ CON
NGƯỜI HOẶC SỰ VIỆC

MỤC TIÊU
 - HS biết viết bài văn biểu cảm về con người hoặc sự việc.   
1. Năng lực.
Năng lực chung
- Năng lực giải quyết vấn đề, năng lực tự quản bản thân, năng
lực giao tiếp, năng lực hợp tác...
Năng lực riêng biệt
- Năng lực thu thập thông tin liên quan đến bài học.
- Năng lực hợp tác khi trao đổi, thảo luận, hoàn thành bài văn
biểu cảm về con người hoặc sự việc.
- Năng lực tiếp thu tri thức, kĩ năng viết bài văn.
2. Phẩm chất:
 - HS yêu quý, trân trọng truyền thống, cảnh vật và con người
của quê hương, đất nước.

Trong cuộc sống, có những con người,
những sự việc nào để lại cho em ấn
tượng sâu sắc không thể quên? Hãy
chia sẻ với cả lớp cảm nghĩ về con
người hoặc sự việc đó.

I. Định hướng
- Biểu cảm là bộc lộ tình cảm, cảm xúc đối với sự vật, con người.
- Có 2 cách biểu cảm: biểu cảm trực tiếp và biểu cảm gián
tiếp. Mỗi bài văn đều tập trung biểu đạt một tình cảm chủ yếu.
- Các bước làm văn: (1) Tìm hiểu đề và tìm ý, (2) Lập dàn bài,
(3) Viết bài, (4) Kiểm tra và sửa bài
Lưu ý
- Xác định được con người hoặc sự việc cần biểu cảm.
- Giới thiệu tóm tắt về con người hoặc sự việc định biểu
cảm.
+ Nêu lên tình cảm, cảm xúc và thái độ trước con người
hoặc sự việc ấy: vui, buồn, trân trọng, căm giận, xót
thương, kính phục, ngợi ca, phê phán,…
+ Viết bài văn biểu cảm theo một dàn ý hợp lí.

I. Định hướng
- Bố cục có 3 phần:
+ MB: Giới thiệu đối tượng biểu cảm và định hướng cảm xúc
+ TB: Sử dụng các yếu tố tự sự, miêu tả làm phương tiện biểu đạt
tình cảm.
+ KB: nêu cảm nghĩ về đối tượng.
-

-

Các cách lập ý thường gặp: Liên hệ hiện tại với tương lai; Hồi
tưởng lại quá khứ, suy nghĩ về hiện tại; Tưởng tượng tình
huống, hứa hẹn mong ước; Quan sát, suy ngẫm.

* ĐỌC VÀ PHÂN TÍCH BÀI VIẾT THAM KHẢO

- Đọc văn bản: Tiễn biệt vị
đại tướng lỗi lạc

-

1. Giới thiệu đối tượng

Đại tướng Võ Nguyên Giáp – một nhà
chỉ huy quân sự, chính trị gia Việt
NAM- LÀ ĐẠI TƯỚNG ĐẦU TIÊN,
TỔNG TƯ LỆNH TỐI CAO CỦA
QĐND Việt Nam…

Đối tượng biểu cảm của văn bản là Đối tượng biểu cảm: Đại Tượng Võ Nguyên
ai?
Giáp
 Đối tượng đó được biểu cảm về chân
- Đối tượng đó được biểu cảm về hoạt động.
dung, hoạt động hay tâm trạng. Tìm
- Các chi tiết biểu cảm: ông là người có công
các chi tiết biểu cảm về nhân vật?
lao to lớn nhất, đại tướng ra đi để lại nỗi đau
Qua đó, nhận xét chung về nhân vật
xót vô bờ trong lòng mỗi người dân, …
ấy?
- Tập trung biểu cảm qua hành động, trạng thái
của nhân vật nên sử dụng nhiều tính từ bộc lộ
Nhận xét về cách sử dụng từ ngữ để
cảm xúc.
biểu cảm về  nhân vật của tác giả?
- Biểu cảm trực tiếp xen lẫn biểu cảm gián tiếp,
có kết hợp tự sự, miêu tả.
- Mở bài: Giới thiệu đại tướng VNG
- Thân bài: Xuất thân -> hoạt động -> sự ra đi
của đại tượng -> hình ảnh đại tướng vẫn còn
Trình tự biểu cảm của văn bản?
sống mãi trong trái tim con người VN và thế
 
giới.
- Kết bài: Khẳng định lại tình cảm của ngườ
viết và tất cả mọi người đỗi với đại tướng.
Những điểm cần lưu ý khi viết bài
văn biểu cảm về con người và sự
việc?

III. Thực hành
1. Chuẩn bị
Xem lại nội dung đọc hiểu văn bản Người ngồi đợi
trước hiên nhà
Tìm hiểu thêm thông tin về những vẻ đẹp của người
phụ nữ trong cuộc sống nói chung và đức hi sinh của
người phụ nữ trong chiến tranh nói riêng.
2. Tìm ý
Tìm ý cho bài viết bằng cách đặt và trả lời những câu
hỏi sau:
3.Lập dàn ý

              3.Lập

dàn ý

a. Mở bài
Nêu ấn tượng chung về hình ảnh người phụ nữ trong tản văn
Người ngồi đợi trước hiên nhà của Huỳnh Như Phương
b. Thân bài:
Lần lượt trình bày nội dung bài viết theo một trật tự nhất định
•Tóm tắt câu chuyện về người phụ nữ chờ chồng hai chục năm
trong văn bản 
•Phát biểu cảm xúc, tình cảm, thái độ của em trước tính cách và
phẩm chất của người phụ nữ ấy.
•Phát biểu suy nghĩ về sự hi sinh thầm lặng, cao cả của những
người phụ nữ trong các cuộc chiến tranh và trách nhiệm của xã hội
trong việc ứng xử với những người như dì Bảy.
c. Kết bài:
Nêu lên suy nghĩ và bài học của cá nhân em về hình ảnh người
phụ nữ trong văn bản Người ngồi đợi trước hiên nhà
4. Viết bài
Dựa vào dàn ý đã làm, em hãy viết bài văn biểu cảm theo yêu cầu

4. Sử dụng
ngôn ngữ sinh
động, giàu cảm
xúc

- 5. Khẳng định lại tình cảm, suy nghĩ
của người viết đối với đối tượng.

Bước 1: xác định mục đích viết và người đọc
Mục đích viết

Người đọc

Bước 2:lựa chọn đối tượng biểu cảm

- Lựa chọn đối tượng biểu cảm là con người hoặc
sự việc để lại trong em những tình cảm, ấn tượng
sâu sắc.

Người mà em muốn bộc lộ cảm Siêu nhân “ Ngọc Mạnh”
nghĩ là ai,sự việc mà em muốn -Giải cứu bé gái rơi từ tầng 12
bộc lộ cảm nghĩ là gì
của chung cư
Người hoặc sự việc đó có những -Một người bình thường nhưng
đặc điểm nổi bật
làm việc phi thường
+Giải cứu bé gái bị rơi tầng
+Trả lại của rơi
Em có cảm xúc,suy nghĩ như
thế nào đối với người hoặc sự
việc đó

-Khâm phục
+Là một thần tượng nhân cách
cho giới trẻ

Em có ấn tượng không thể
-Sự dũng cảm không sợ nguy
quyên về người hoặc sự việc đó hiểm để cứu người

Mở bài

Thân bài

Kết bài

Giới thiệu người hoặc sự việc mà em
muốn bày tỏ tình cảm, suy nghĩ.
-Bày tỏ tình cảm ấn tượng ban đầu
của em về người hoặc sự việc đó
-Trình bày tình cảm suy nghĩ về những
đặc điểm nổi bật của người hoặc sự việc
-Nêu ấn tượng về người hoặc sự việc đó
Khẳng định lại tình cảm, suy nghĩ của
em đối với người hoặc sự việc nói tới

Chú ý khi viết bài.

- Nêu được đặc điểm nổi bật của đối

tượng khiến người hoặc sự việc để lại
ấn tượng,cảm xúc sâu đậm cho mình
- Ngôn ngữ cần sinh động, giàu cảm
xúc,vận dụng các biện pháp tu từ như:
so sánh,điệp ngữ để tăng sự hấp dẫn
cho bài viết

Yêu cầu

Gợi ý chỉnh sửa

Giới thiệu được người Nếu còn thiếu, hãy bổ sung thông tin cho lời giới thiệu để
hoặc sự việc mà em người đọc có được hình dung ban đầu về người hoặc sự
muốn bộc lộ cảm xúc. việc
Nêu đặc điểm nổi bật Đối chiếu với mục tìm ý xem đoạn văn đã nêu được cảm
của đối tượng
xúc về đối tượng chưa. Nếu còn thiếu hãy bổ sung, điều
chỉnh.
Thể hiện được suy Đánh dấu từ ngữ, câu văn thể hiện cảm xúc về người hoặc
nghĩ, tình cảm của em sự việc được nói tới. Hãy bổ sung nếu còn thiếu.
về đối tượng đó
Đảm bảo yêu cầu cần Rà soát lỗi chính tả, dùng từ, đặt câu,... và chỉnh sửa nếu
đạt về chính tả, diễn phát hiện lỗi.
đạt.

III. Luyện tập
Đề 1: Cảm nghĩ về thầy, cô giáo, những “người lái đò”
đưa thế hệ trẻ “cập bến” tương lai.
Đề 2: Cảm nghĩ về sách vở mình học và đọc hàng ngày.

Hãy xác định yêu cầu và lập dàn ý cho từng đề bài ?

Đề 1. Cảm nghĩ về thầy, cô giáo, những “người lái đò”
đưa thế hệ trẻ “cập bến” tương lai.

- Thể loại :
- Đối tượng :

Biểu cảm về con người
Thầy, cô giáo

- Hình ảnh ẩn dụ: “ người lái đò” ,“ cập bến”

=>Vai trò và công lao của người thầy với học trò.
trò

Thầy, cô giáo, những
“người lái đò” đưa thế
hệ trẻ “cập bến” tương
lai.

Dàn ý đề 1
1. Mở bài: Nêu hoàn cảnh nảy sinh cảm xúc về thầy cô (có thể nhân
ngày 20-11; nhớ về một kỷ niệm)
2. Thân bài:
- Hồi tưởng về thầy, cô giáo: nhớ lại kỉ niệm về sự chăm sóc của
thầy cô -> nêu cảm xúc.
- Suy nghĩ về hiện tại:
+ Thầy cô dạy hết lớp HS này đến lớp HS khác như chở những
chuyến đò. “Người lái đò”- người thầy đã đưa biết bao học sinh
“cập bến” tương lai. Bao thế hệ HS đã trưởng thành.
+ Vai trò của người thầy rất lớn đến sự trưởng thành của mỗi
người, đến sự phát triển của xã hội.
+ Nhớ mãi hình ảnh thầy cô.
3. Kết bài: Kính trọng và biết ơn thầy cô, nguyện ra sức học tập.

Đề 2. Cảm nghĩ về sách vở mình đọc và học hàng
ngày
-Thể

loại :
- Đối tượng :

Biểu cảm về sự vật
sách vở

Dàn ý đề 2
1. Mở bài: Tình huống tạo cảm xúc (đến thư viện hoặc gặp lại sách
vở cũ). Giới thiệu cảm xúc chung về sách vở.
2. Thân bài:
- Kể hoặc tưởng tượng tình huống tạo ra cảm xúc, suy nghĩ về sách
vở.
- Suy ngẫm vai trò của sách vở :
+ Sách giáo khoa và vở học tập là người bạn thân thiết, gắn bó hằng
ngày với học sinh.
+ Sách khoa học: mở rộng hiểu biết.
+Sách văn học: Mở ra những chân trời cảm xúc, bồi dưỡng vốn sống,
giáo dục thẩm mỹ…
+ Các phưương tiện công nghệ hiện đại vẫn không thể thay thế sách
vở.
3. Kết bài: Yêu thích đọc sách, giữ gìn sách vở, thi đua học tập.

LUYỆN NÓI : VĂN BIỂU CẢM VỀ SỰ VẬT, CON NGƯỜI

Yêu cầu luyện nói:
Người nói: To rõ, bình tĩnh, tự tin, truyền cảm. Mắt nhìn
thẳng vào mọi người. Biết thưa gửi, cảm ơn.
Người nghe: Chú ý lắng nghe, ghi chép. Nhận xét ưu,
khuyết điểm của bạn:
+ Nội dung được trình bày ra sao, bộc lộ cảm xúc như thế
nào? Cần bổ sung điều gì?
+ Phong cách, ngôn ngữ của người nói.

YÊU CẦU:
2. Tập nói trước tổ từng phần và cả bài.
3. Tổ trưởng chủ trì. Bạn nào cũng phải tham gia.

Đề 3: Cảm nghĩ về một món quà mà em đã nhận
được thời thơ ấu.

DÀN BÀI
1. Mở bài: Giới thiệu về món quà thời thơ ấu:
- Đó là món quà gì?
- Ai tặng cho em?
- Tặng trong dịp nào?
- Tình cảm của em dành cho món quà ấy như thế nào?
2. Thân bài:
- Tả về món quà: hình dáng, công dụng…
- Tặng quà với tình cảm như thế nào? Mong muốn điều gì món quà
quà tặng đó?
- Khi nhận quà cảm xúc của em như thế nào? Em có những thay đổi
gì sau khi nhận quà…
- Người tặng quà bây giờ ở đâu? Đang làm gì?
- Em gìn giữ món quà ấy như thế nào?
3. Kết bài:
- Nêu suy nghĩ tình cảm của em dành cho món quà cũng như người
tặng.
- Lời hứa của bản thân.

Đề bài: Cảm nghĩ về mái trường thân yêu.
1.Mở bài: Giới thiệu về ngôi trường và tình cảm, gắn bó, tự hào về
trường mình.
2.Thân bài: Biểu cảm về ngôi trường qua các khía cạnh như.
*Vẻ đẹp của ngôi trường (khang trang, rộng lớn…)
+ Hàng cây hoa sữa xanh tốt, hương thơm ngào ngạt…
+ Tên trường mang tên cố tổng bí thư đầu tiên của Đảng
*Kỉ niệm sâu sắc với ngôi trường.
+ Ngày đầu tiên tới trường (bỡ ngỡ, rụt rè…)
+ Kỉ niệm với bạn bè; Kỉ niệm với thầy cô:
*Vai trò của ngôi trường:
+ Cho em kiến thức bao la, rộng lớn. Ngôi nhà thứ hai của em
+ Vun đắp tình bạn bè, tình thầy trò ấm áp, thiết tha.
+ Nhen nhóm ước mơ và cho ta hành trang thực hiện mơ ước..
3.Kết bài: Khẳng định tình cảm yêu mến và dù mai sau có đi đâu thì vẫn
nhớ về ngôi trường thân yêu. Tích cực học tập để phát huy truyền thống
của nhà trường.

Đề bài: “Cảm xúc về vườn nhà”
a. Mở bài: Giới thiệu vườn và tình cảm của mình đối với vườn nhà.
b. Thân bài:
- Miêu tả vườn, lai lịch của vườn.
- Vườn gắn bó với cuộc sống vui buồn của gia đình.
- Vườn và lao động của cha mẹ
- Vườn qua 4 mùa
c. Kết bài: Trình bày tình cảm, cảm xúc của bản thân

Lập lập ý bài văn biểu cảm
Đề bài: Cảm nghĩ về mái trường thân yêu.
1.Mở bài: Giới thiệu về trường THCS và tình cảm, gắn bó, tự hào về
trường mình.
2.Thân bài: Biểu cảm về ngôi trường qua các khía cạnh như.
*Vẻ đẹp của ngôi trường (khang trang, rộng lớn…)
+ Hàng cây hoa sữa xanh tốt, hương thơm ngào ngạt…
+ Tên trường mang tên cố tổng bí thư đầu tiên của Đảng
*Kỉ niệm sâu sắc với ngôi trường.
+ Ngày đầu tiên tới trường (bỡ ngỡ, rụt rè…)
+ Kỉ niệm với bạn bè; Kỉ niệm với thầy cô:
*Vai trò của ngôi trường:
+ Cho em kiến thức bao la, rộng lớn. Ngôi nhà thứ hai của em
+ Vun đắp tình bạn bè, tình thầy trò ấm áp, thiết tha.
+ Nhen nhóm ước mơ và cho ta hành trang thực hiện mơ ước..
3.Kết bài: Khẳng định tình cảm yêu mến và dù mai sau có đi đâu thì vẫn
nhớ về ngôi trường thân yêu.
- Tích cực học tập để phát huy truyền thống của nhà trường.

IV.Vận dụng
- Nêu một số câu ca dao tục ngữ về tinh thần đoàn kết tương

thân,tương ái.

- Viết lại thành bài văn hoàn chỉnh 2 đề văn trên.

Lá lành đùm lá rách
Một con ngựa đau,cả tàu
bỏ cỏ

Anh em như thể tay chân.
_-Rách lành đùm bọc,dở hay đỡ
đần
Dân ta nhớ một chữ đồng
Đồng tình, đồng sức, đồng lòng,
đồng minh.

Thương người như thể
thương thân
Nhiễu điều phủ lấy giá gương
Người trong một nước phải
thương nhau cùng

Đồng cam cộng
khổ.

Chị ngã, em nâng 

II. Luyện nói trên lớp:
*lưu ý: (giới thiệu được đối tượng biểu cảm:con người
hoặc sự việc và nêu ấn tượng ban đầu về đối tượng đó
-Nêu được những đặc điểm nổi bật khiến con người hoặc
sự việc đó để lại tình cảm ấn tượng sâu đậm trong em.
--Thể hiện được tình cảm suy nghĩ đối với con người
hoặc sự việc được nói đến
- Sử dụng ngôn ngữ sinh động,giàu cảm xúc