VIẾT:

VIẾT BÀI VĂN BIỂU CẢM
VỀ CON NGƯỜI HOẶC SỰ VIỆC

Trong cuộc sống, có những con người, những sự
việc nào để lại cho em ấn tượng sâu sắc không thể
quên? Em hãy chia sẻ với cả lớp cảm nghĩ về con
người hoặc sự việc đó.

I. THẾ NÀO LÀ VĂN BIỂU CẢM
Ví dụ:
Ôi! Cô giáo rất tốt của em, không, sẽ chẳng bao giờ, chẳng bao giờ em lại quên
cô được! Sau này, khi em đã lớn, em vẫn sẽ nhớ đến cô, và em sẽ tìm gặp cô giữa một
đám học trò nhỏ. Mỗi bận đi ngang qua một trường học và nghe tiếng một cô giáo
giảng bài, em sẽ tưởng chừng như nghe tiếng nói của cô. Em sẽ nhớ lại hai năm ngồi
trong lớp học của cô, ở đó, em đã học được bao nhiêu điều bổ ích; ở đó, em đã bao
nhiêu lần nhìn
thấy cô mệt nhọc và đau đớn, nhưng luôn luôn theo dõi lớp học, luôn
luôn yêu thương mọi người. Cô đã thất vọng khi thấy một em bé cứ cầm sai cây bút
viết và không sao uốn nắn lại được; cô đã lo lắng cho chúng em đến biến sắc mặt khi
các vị thanh tra vào lớp và hỏi bài chúng em; cô lấy làm sung sướng khi chúng em đạt
được những kết
quả xuất sắc. Lúc nào cô cũng có lòng tốt và dịu hiền như một
người mẹ.
Không bao giờ, phải, không bao giờ em lại có thể quên cô được, cô giáo yêu quý
của em!
(Ét-môn-đô đơ A-mi-xi, “Những tấm lòng cao cả”)

Văn biểu cảm là văn bản bày tỏ tình cảm, suy nghĩ
của con người đối với thế giới xung quanh, nhằm
khêu gợi lòng đồng cảm nơi người đọc.

II. YÊU CẦU ĐỐI VỚI BÀI VĂN BIỂU CẢM VỀ CON NGƯỜI
HOẶC SỰ VIỆC
-Giới thiệu được đối tượng biểu cảm (con người, sự việc) và nêu được ấn
tượng ban đầu về đối tượng đó.
-Nêu được những đặc điểm nổi bật khiến con người hoặc sự việc đó để lại
tình cảm, ấn tượng sâu đậm trong em.
-Thể hiện được tình cảm, suy nghĩ đối với con người hoặc sự việc được
nói đến.
- Sử dụng ngôn ngữ sinh động, giàu cảm xúc.

III. PHÂN TÍCH BÀI VIẾT THAM KHẢO

1. Chỉ ra bố cục ba phần của bài văn.
2. Phần mở bài của bài văn có nhiệm vụ gì?
- Giới thiệu đối tượng biểu cảm:
bà Nguyễn Thị Nhung ở quận Đống Đa, Hà Nội – người
phụ nữ hết lòng làm thiện nguyện.
- Bày tỏ tình cảm, ấn tượng ban đầu về đối tượng:
Thực sự xúc động trước nhân cách cao đẹp ấy.

3. Phần thân bài có nhiệm vụ gì?
-Nêu các đặc điểm nổi bật của đối tượng.
-Tình cảm, suy nghĩ của người viết về những đặc điểm của đối tượng.
Đặc điểm nổi bật của đối tượng (bà Nguyễn Thị Nhung) là gì?
-Hoàn cảnh:
Hiện đang sống tại một căn nhà nhỏ trên phố Văn Miếu; hằng ngày, người phụ nữ
năm bảy tuổi ấy vẫn tần tảo bán hang ở chợ.
-Suy nghĩ:
“Với tôi, cuộc sống phải biết sẻ chia, cho đi thì mới thực sự có ý nghĩa và đáng để
sống”.
-Việc làm:
Dù điều kiện sống không dư giả nhưng bà luôn chia sẻ với những mảnh đời cơ cực:
suốt ba mươi năm bà cưu mang nhiều đứa trẻ bất hạnh; tham gia hoạt động thiện
nguyện; trao quà cho người dân miền núi, nấu cháo phát cho bệnh nhân...

Tình cảm, suy nghĩ của người viết dành cho đối tượng là gì?
- Khâm phục những nghĩa cử cao đẹp, sự kiên trì bền bỉ của bà.
- Ấm áp và xúc động khi chứng kiến hình ảnh đẹp đẽ, nhân hậu.
Để biểu cảm về đối tượng, người viết sử dụng ngôn ngữ như thế nào?, kết
hợp với phương thức biểu đạt nào?
- Sử dụng ngôn ngữ sinh động, giàu cảm xúc.
- Biểu cảm kết hợp với kể (tự sự), miêu tả.

4.Phần kết bài có nhiệm vụ gì?
Khẳng định lại tình cảm, suy nghĩ của người viết đối với đối tượng

IV. THỰC HÀNH VIẾT THEO CÁC BƯỚC
1. Trước khi viết
a. Lựa chọn đề tài
Lựa chọn đối tượng biểu cảm là con người hoặc sự việc để lại cho em
những tình cảm, ấn tượng sâu sắc.
- Người đó có thể là người thân trong gia đình, thầy cô, bạn bè, hàng xóm,
người mà em biết qua sách báo...
-Sự việc đó có thể xảy ra với bản thân em hoặc em được chứng kiến hay
nghe kể qua sách báo.

b. Tìm ý
-Người đó là ai? Sự việc đó là gì?
- Người hoặc sự việc đó có những đặc điểm nào nổi bật?
+Người đó có đặc điểm nổi bật nào về hoàn cảnh, ngoại hình, lời nói, cử
chỉ, hành động, tính cách...?
+Sự việc đó diễn ra trong thời gian, không gian nào? Những ai tham gia
sự việc và họ đã làm gì?
- Em có ấn tượng, suy nghĩ gì đối với người hoặc sự việc đó?
(yêu mến, kính trọng, biết ơn, xúc động, bâng khuâng,...).
- Chi tiết nào gắn với người hoặc sự việc đó khiến em không thể quên? 

Ví dụ: Cảm nghĩ về người cha thân yêu của em.
-Cha sinh ra trong hoàn cảnh, điều kiện như thế nào?
-Cha bao nhiêu tuổi, làm nghề gì?
- Ngoại hình cha như thế nào?
- Cha có những lời nói, việc làm nào?
-Tính cách của cha ra sao? (Quan hệ với những người trong gia đình, với
mọi người xung quanh; tình cảm của cha dành riêng cho mình).
-Kỉ niệm đáng nhớ nhất giữa mình với người cha là kỉ niệm nào?
- Vai trò của người cha trong gia đình?

c. Lập dàn ý:
Biểu cảm về con người.
*Mở bài:
-Giới thiệu người mà em muốn bày tỏ tình cảm, suy nghĩ.
-Bày tỏ tình cảm, ấn tượng ban đầu của em về người đó.
*Thân bài:
-Trình bày tình cảm, suy nghĩ về những đặc điểm nổi bật của người được nói đến:
+ Ngoại hình
+Lời nói
+Việc làm
+Tính cách
+...
-Nêu ấn tượng sâu sắc nhất ( kỉ niệm đáng nhớ) về người đó.
-Cảm nghĩ về vai trò của người đó.
*Kết bài:
Khẳng định lại tình cảm, suy nghĩ của em đối với người được nói tới.

Biểu cảm về sự việc.
*Mở bài:
-Giới thiệu sự việc mà em muốn bày tỏ tình cảm, suy nghĩ.
-Bày tỏ tình cảm, ấn tượng ban đầu của em về sự việc đó.
*Thân bài:
-Trình bày tình cảm, suy nghĩ về những đặc điểm nổi bật của sự việc được nói
đến: sự việc diễn ra trong thời gian, không gian nào? Những ai tham gia sự
việc và họ đã làm gì?
-Nêu ấn tượng về sự việc đó.
*Kết bài:
Khẳng định lại tình cảm, suy nghĩ của em đối với sự việc được nói tới.

DÀN Ý THAM KHẢO
Đề bài: Cảm nghĩ về nụ cười của mẹ.
a. Mở bài:
- Giới thiệu đối tượng biểu cảm: nụ cười của mẹ.
-Khái quát tình cảm của mình: nụ cười ấm lòng.
b. Thân bài:
Nêu các biểu hiện, sắc thái nụ cười của mẹ.
-Nụ cười vui, thương yêu.
-Nụ cười khích lệ.
-Nụ cười an ủi.

-Những khi vắng nụ cười của mẹ.
c.Kết bài:
Lòng yêu thương và kính trọng mẹ.

NÓI THÊM VỀ VĂN BIỂU CẢM:
Có hai cách biểu cảm:
-Biểu cảm trực tiếp:
Người viết thổ lộ trực tiếp tình cảm, cảm xúc của mình; thường dùng
những từ ngữ trực tiếp như tiếng kêu, lời than, câu hỏi,... ( ôi, hỡi ôi, biết
bao, đẹp quá...).
Ví dụ:
Thảo thương nhớ ơi! Mới ngày nào Thảo còn ngồi chung một bàn với
Hồng,Minh, Ngọc, thế mà nay Thảo đã theo cha mẹ vào Thành phố Hồ
Chí Minh, để cho bọn mình xiết bao mong nhớ. Thảo có nhớ những lần
chúng mình cùng dạo Hồ Tây, cùng chơi Thủ Lệ, cùng thăm Ao Vua?
Thảo có nhớ một lần mình ốm dài, Thảo chép bài cho mình?

-Biểu cảm gián tiếp:
Người viết thông qua miêu tả và kể chuyện để khêu gợi tình cảm
(thường dùng biện pháp tu từ như so sánh, nhân hoá, ẩn dụ; từ láy tượng
hình, tượng thanh...).

U tôi đã đi ngủ từ lâu. Nhưng tôi buông bút, nhìn ra bốn bên, chỗ nào cũng
thấy bóng u. Cái bóng đen đủi, hòa lẫn với bóng tối, vẽ nên một khuôn mặt
trăng trắng với đôi mắt nhỏ, lòng đen nhuộm một màu nâu đồng. Cái bóng mơ
hồ yêu dấu ấy đứng bên cạnh lớp lớp những ngày tháng ngậm ngùi đói khổ,
những năm này năm khác qua đi trong cơn thấp thỏm đợi chờ dài dặc mang
ngấn nước mắt và tiếng thở dài. Người ta, nhiều lúc nhàn, quây quần bên cạnh
người thân, nhưng không mấy khi lại tỉ mỉ vẩn vơ mà nhìn ngắm những người
yêu mến của ta. Cho nên thỉnh thoảng tôi sực nhớ, tôi chợt nhìn u, bỗng giật
mình, tôi ngờ ngợ như người ngồi trước mặt đây không phải là u tôi. Có đâu u
tôi lại thế kia. Tóc đường ngôi của u tôi lốm đốm, rụng, chỉ còn lưa thưa. Lúc u
tôi cười, nếp nhăn ở đuôi con mắt nheo lại, xếp lên nhau, đến khi hết cười cũng
còn hằn những vết rạn khía quanh xuống hai bên gò má. Hàm răng trên của u
tôi hểnh khuyết ba lỗ đã mấy năm nay. U tôi già đi từ bao giờ? U tôi đã già đi
lúc nào? Tôi thực không hay.

(Theo Tô Hoài, Cỏ dại)

Các cách lập ý thường gặp trong văn biểu cảm
-Hồi tưởng về quá khứ.
-Suy nghĩ về hiện tại.
-Mơ ước tới tương lai.
-Tưởng tượng tình huống gợi cảm.
-Vừa quan sát vừa suy ngẫm, vừa thể hiện cảm xúc.

2.Viết bài
Chú ý bám sát vào dàn ý. Trong quá trình viết, em cần lưu ý:
-Nêu được những đặc điểm nổi bật khiến người hoặc sự việc để lại ấn
tượng, cảm xúc sâu đậm cho mình.
-Ngôn ngữ bài viết cần sinh động, giàu cảm xúc; vận dụng các biện pháp
tu từ như so sánh, nhân hoá, ẩn dụ, điệp ngữ; từ láy tượng hình, tượng
thanh; câu cảm thán;... để tăng sự hấp dẫn cho bài viết.

Phần mở bài:
Viết một đoạn văn, cần ngắn gọn, gây ấn tượng, tạo hứng thú
cho người đọc, người nghe.
Mở bài bằng lời thơ, câu hát.
-Bước 1: Trích dẫn lời thơ, câu hát.
-Bước 2: Cảm nhận về lời thơ, câu hát.
-Bước 3: Giới thiệu ấn tượng về đối tượng biểu cảm.

Ví dụ: Biểu cảm về mẹ.
“Bao ngày mẹ ngóng... Bao ngày mẹ trông... Bao ngày mẹ
mong con chào đời... Ấp trong đáy lòng có chăng tiếng cười của
một hài nhi đang lớn dần?”. Mỗi khi nghe những giai điệu ấm
áp, thân thương ấy, không hiểu sao tôi lại bồi hồi, xao xuyến
nghĩ về người mẹ thân yêu của mình. Không biết tự bao giờ,
hình ảnh mẹ cùng ánh mắt, nụ cười, tình yêu bao la của mẹ đã
khắc ghi mãi trong trái tim tôi.

Phần thân bài:
Chia thành nhiều đoạn văn, mỗi đoạn thể hiện một ý.
Ví dụ: Biểu cảm về mẹ.
- Miêu tả về mẹ: Tên, độ tuổi, nghề nghiệp, công việc thường ngày.
- Miêu tả vóc dáng, làn da, mái tóc, đôi mắt, nụ cười… của mẹ.
- Tính cách, thói quen của mẹ trong cuộc sống.
- Mối quan hệ của mẹ với mọi người xung quanh:
+ Tình cảm, sự thương yêu, quan tâm của mẹ với mọi người trong gia
đình.
+ Tình cảm của mẹ với đồng nghiệp, bà con làng xóm.
- Kể một kỉ niệm giữa em và mẹ khiến em nhớ mãi.

Phần kết bài:
Một đoạn văn, cần cô đúc, ngắn gọn, tạo dư âm cho người người đọc.
Ví dụ:
Mẹ ơi, mẹ hãy cho con luôn được ở mãi bên mẹ. Được nhìn thấy tóc mẹ
điểm bạc từng sợi. Được mẹ vỗ về, yêu thương như thuở còn nằm nôi “À
ơi...”.

3. Chỉnh sửa bài viết

LUYỆN TẬP
Viết bài văn biểu cảm về một người để lại cho em những tình
cảm, ấn tượng sâu sắc.