NÓI VÀ NGHE
TRÌNH BÀY Ý KIẾN VỀ MỘT VẤN ĐỀ ĐỜI SỐNG
(ĐƯỢC GỢI RA TỪ MỘT NHÂN VẬT VĂN HỌC)

Nhân vật trong tác phẩm văn học được nhà văn sáng tạo nên để gửi gắm tình cảm và
suy nghĩ về cuộc sống, qua đó tác động đến tình cảm và nhận thức của người đọc.
1. TRƯỚC KHI NÓI
a. Chuẩn bị nội dung nói
- Lựa chọn một vấn đề đời sống có nghĩa được gợi ra từ một nhân vật văn học trong
tác phẩm.
Ví dụ:
+ Nhân vật mèo Gióc-ba (“Chuyện con mèo dạy hải âu bay”, Lu-i Xe-pun-ve-da): sự
trân trọng lời hứa, sức mạnh kì diệu của tình yêu thương, niềm tin vào cuộc sống, vẻ
đẹp của long can đảm, tôn trọng sự khác biệt…
+ Nhân vật Mên, Mon (“Bầy chim chìa vôi”, Nguyễn Quang Thiều); An, Cò (“Đi lấy
mật”, Đoàn Giỏi); nhân vật “tôi”, người cha (“Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ”,
Nguyễn Ngọc Thuần): tình yêu thiên nhiên, trân trọng sự sống, tình yêu thương loài
vật…

-Thu thập tư liệu cho nội dung trình bày:
+ Tìm ý tưởng cho bài trình bày từ ý chính những chi tiết trong văn bản
truyện được chọn.
+ Tìm thêm thông tin liên quan đến vấn đề đời sống em muốn trình bày từ
sách báo hoặc các phương tiện nghe nhìn.
-Lập dàn ý cho bài nói.

DÀN Ý:
1.Mở bài:
Giới thiệu vấn đề đời sống được gợi ra từ một nhân vật văn học.
2. Thân bài:
- Trình bày ý kiến về vấn đề nêu ra (đưa ra các lí lẽ và bằng chứng thuyết
phục).
+ Vấn đề đó là gì?
+ Tại sao cần phải có vấn đề đó?
-Bài học rút ra từ vấn đề bàn luận.
3. Kết bài:
Khẳng định lại vấn đề, nhận thức và hành động trong tương lai.

ĐỀ 1:
Vấn đề sự trân trọng lời hứa được gợi ra từ nhân vật mèo Gióc-ba
trong truyện “Chuyện con mèo dạy hải âu bay” của Lu-i Xe-pun-ve-da.
1. Mở bài:
Giới thiệu vấn đề được gợi ra từ nhân vật mèo Gióc-ba.
2. Thân bài:
+ Nhân vật mèo Gióc-ba đã gợi ra vấn đề về sự trân trọng lời hứa như thế
nào?
+ Trân trọng lời hứa là gì? Tại sao cần phải trân trọng lời hứa?...
+ Bài học rút ra từ câu chuyện trân trọng lời hứa của mèo Gióc-ba là gì?
3. Kết bài:
Khẳng định lại vấn đề và lời hứa, lời kêu gọi.

ĐỀ 2:
Vấn đề lối sống hoà hợp với thiên nhiên của con người được gợi ra từ nhân vật “tôi” và người
cha trong văn bản Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ (Nguyễn Ngọc Thuần).
1. Mở bài:
Giới thiệu vấn đề được gợi ra từ nhân vật “tôi” và người cha trong văn bản Vừa nhắm mắt vừa mở
cửa sổ (Nguyễn Ngọc Thuần).
2. Thân bài:
-Nhân vật “tôi” và người cha trong văn bản Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ (Nguyễn Ngọc Thuần) đã
gợi ra vấn đề về lối sống hoà hợp với thiên nhiên của con người như thế nào?
-Lối sống hoà hợp với thiên nhiên của con người là gì?
-Tại sao cần phải sống hoà hợp với thiên nhiên?
-Phê phán những hành vi hờ hững, thờ ơ tắc trách, hủy hoại thiên nhiên.
-Bài học em rút ra từ lối sống hoà hợp với thiên nhiên của 2 nhân vật cha con trong văn bản Vừa
nhắm mắt vừa mở cửa sổ (Nguyễn Ngọc Thuần) là gì?
3. Kết bài:
Khẳng định vấn đề và lời mong muốn với mọi người.

b. Tập luyện (SGK)
- Tập luyện một mình.
- Trình bày trước bạn bè, người than.
- Chọn cách nói tự nhiên, gần gũi, rút kinh nghiệm sau những lần
tập luyện.
- Quản lí thời gian nói để đảm bảo thời gian phù hợp.
- Cần nắm rõ các tiêu chí đánh giá bài nói.
2. TRÌNH BÀY BÀI NÓI

2. TRÌNH BÀY BÀI NÓI

a. Người nói
- Lần lượt trình bày các ý theo nội dung đã chuẩn bị
- Nhấn mạnh ý kiến riêng của mình về vấn đề đời sống
- Điều c̉hỉnh giọng nói, tốc độ nói; sử dụng cử chỉ, điệu bộ phù
hợp với nội dung trình bày và thể hiện sự tương tác với người
nghe
b. Người nghe
- Tập trung lắng nghe để nắm được nội dung trình bày của bạn
- Chú ý cách trình bày và thái độ của người nói
- Ghi lại một số nội dung dự kiến sẽ thảo luận với người nói

1

MỞ ĐẦU

Chào hỏi, giới thiệu vấn đề của bài nói và chia sẻ cảm
nhận của em.

2

NỘI
DUNG
CHÍNH

- Trình bày mạch lạc, đầy đủ những vấn đề đã
chuẩn bị với lí lẽ và bằng chứng thuyết phục…
- Chú ý sử dụng từ ngữ liên kết: trước tiên, sau
đó, mặt khác, không chỉ vậy….
- Điều chỉnh giọng nói, tốc độ nói, cử chỉ, cảm
xúc sao cho phù hợp…
- Có thể sử dụng tranh ảnh, video hỗ trợ để bài
nói hấp dẫn, sinh động, thu hút người nghe.

3

KẾT
THÚC

Phát biểu suy nghĩ của em, lời cảm ơn

ĐỀ 1:
Vấn đề sự trân trọng lời hứa được gợi ra từ nhân vật mèo Gióc-ba
trong truyện “Chuyện con mèo dạy hải âu bay” của Lu-i Xe-pun-ve-da.
1. Mở bài:
Giới thiệu vấn đề được gợi ra từ nhân vật mèo Gióc-ba.
2. Thân bài:
+ Nhân vật mèo Gióc-ba đã gợi ra vấn đề về sự trân trọng lời hứa như thế
nào?
+ Trân trọng lời hứa là gì? Tại sao cần phải trân trọng lời hứa?...
+ Bài học rút ra từ câu chuyện trân trọng lời hứa của mèo Gióc-ba là gì?
3. Kết bài:
Khẳng định lại vấn đề và lời hứa, lời kêu gọi.

1. Mở bài:
Giới thiệu vấn đề được gợi ra từ nhân vật mèo Gióc-ba.

Kính thưa thầy và các bạn. Em xin được giới thiệu, em tên
là… , học sinh lớp…, trường THCS … Hôm nay, em xin được
trình bày suy nghĩ của bản thân về các vấn đề đời sống được gợi
ra từ tác phẩm "Chuyện con mèo dạy hải âu bay" của nhà văn
Chi-lê Lu-i Xe-pun-ve-da. Cụ thể, thông qua nhân vật chú mèo
Gióc-ba, em sẽ nói về vấn đề sự trân trọng lời hứa.

2. Thân bài:
+ Nhân vật mèo Gióc-ba đã gợi ra vấn đề về tình yêu thương, sự trân trọng
lời hứa như thế nào?
Gióc-ba vượt qua mọi khó khăn, trở ngại để thực hiện tất cả những lời
hứa của mình: không ăn quả trừng, ấp trứng, nuôi lớn hải âu con và dạy cho
nó biết bay! Đặc biệt, qua cách miêu tả của nhà văn, Gióc-ba hiện lên như
một con người có trái tim nhân hậu và tâm hồn sâu sắc. Gióc-ba hết lòng
cứu giúp Ken-ga; kiên nhẫn ấp trứng vì xót thương hải âu mẹ bất hạnh. Chú
mèo mun to đùng, mập ú chăm sóc hải âu con chu đáo như một người mẹ:
tìm kiếm thức ăn, mớm mồi; trông nom, dỗ dành, bảo vệ; tôn trọng mọi
cảm xúc, mong muốn của con,… Rất muốn thực hiện lời hứa dậy Lắc-ki
bay nhưng Gióc-ba không hề thúc giục mà kiên nhẫn chờ đợi đến lúc hải âu
con sẵn sàng.

Không chỉ thế, Gióc-ba chấp nhận “liều chết” phá bỏ cấm kị của loài mèo
để giúp Lắc-ki được sống cuộc đời của chính mình. Dù biết khi bay được,
Lắc-ki sẽ không còn ở cùng bầy mèo nữa, Gióc-ba vẫn nỗ lực phi thường
để hải âu con có được niềm hạnh phúc tung cánh giữa bầu trời. Mười bảy
lần Lắc-ki thất bại, Gióc-ba vẫn tin tưởng, động viên: “Con sẽ bay. Cả bầu
trời kia thuộc về con!”. Để rồi khi Lắc-ki bay vút vào khoảng không bao la,
con mèo mun to đùng ngồi lặng, dõi theo mãi “cho tới lúc nó không biết
những giọt nước mắt mưa hay nước mắt đã phủ mờ đôi mắt”. Mèo Gióc-ba
đã dành cho hải âu Lắc-ki tình yêu thương vô hạn.

+ Trân trọng lời hứa là gì? Tại sao cần phải trân trọng lời hứa?...
Có lẽ mỗi người đều đã không ít lần nói ra những lời hứa, việc nói ra thì
không hề khó, quan trọng là bạn đã thực hiện lời hứa đó như thế nào? Lời hứa thể
hiện giá trị của một con người, vì vậy giữ lời hứa nhỏ hay lớn đều rất quan trọng.
Trân trọng lời hứa là thực hiện việc mà mình đã nhận lời với ai đó.
Lời hứa như một sợi dây gắn kết tình cảm con người. Lời hứa mang một sức
mạnh to lớn là mang đến cho người khác hy vọng, niềm tin, nghị lực, làm vơi bớt
những đau thương mất mát. Có những lời hứa còn là động lực để con người cố
gắng. Lời hứa có khi đơn giản chỉ là mang lại niềm vui khi bạn được qua tâm,
biểu dương,…. Lại có những lời hứa khả năng thay đổi thế giới làm cho cuộc
sống tốt đẹp hơn của những người đứng đầu một nước, đó là những lời hứa hợp
tác giữa các quốc gia.

  Hứa thì nhiều nhưng làm được bao nhiêu. Để giữ gìn giá
trị vẹn nguyên đẹp đẽ của lời hứa thì ta phải có trách
nhiệm, dù chỉ một lời hứa làm một việc nhỏ. Khi ta vay thì
ta phải trả, trả một cách vui tươi và hạnh phúc. Đó chính là
cách bạn tự tạo cho mình cơ hội để được người khác tiếp tục
tin tưởng bạn, thấy bạn là người có giáo dục, có uy tín, điều đó
góp phần hoàn thiện nhân cách của mình. Hãy coi trọng lời
hứa bạn nói ra, đừng hứa viển vông cốt chỉ để lấy lòng
người khác. Bạn coi trọng thói quen giữ lời hứa, thì bạn sẽ
dành được sự tín nhiệm.
 
Lời hứa nói ra dễ dàng nhưng mang sức nặng sau đó, nó
mang một sức mạnh to lớn là vì chữ tín là giá trị vô giá.

+ Bài học rút ra từ câu chuyện trân trọng lời hứa của mèo Gióc-ba là gì?

Sự trân trọng lời hứa của mèo Gióc-ba đem lại niềm vui hạnh
phúc cho hải âu Lắc-ki. Chú mèo mun to đùng, mập ú nhưng lại
có tính cách tử tế, hào hiệp, cao thượng: “Má là con mèo tuyệt vời
nhất thế giới”.
  Người giữ lời hứa sẽ được mọi người tin tưởng và quý mến và
tôn trọng. Giữ lời hứa cũng cho thấy bạn là người sống có trách
nhiệm. Lời hứa còn mang đến niềm tin hy vọng cho người khác.

3. Kết bài:
Khẳng định lại vấn đề và lời hứa, lời kêu gọi.
Thực hiện lời hứa không chỉ là biểu hiện của tính cao thượng của con
người, mà còn là cơ sở của đạo đức và đạo nghĩa. Chúng ta nên coi trọng
chữ tín như một tiêu chuẩn quan trọng trong việc điều chỉnh hành vi của
mình. Nếu mọi người đều tuân theo nguyên tắc này, thì cuộc sống xã hội sẽ
trở nên đẹp hơn và tốt đẹp hơn.
Cảm ơn thầy cô và các bạn đã lắng nghe. Em rất vinh hạnh được nghe
những lời chia sẻ của thầy và các bạn về vấn đề mà em vừa trình bày.

ĐỀ 2:
Vấn đề lối sống hoà hợp với thiên nhiên của con người được gợi ra từ nhân vật “tôi” và người
cha trong văn bản Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ (Nguyễn Ngọc Thuần).
1. Mở bài:
Giới thiệu vấn đề được gợi ra từ nhân vật “tôi” và người cha trong văn bản Vừa nhắm mắt vừa mở
cửa sổ (Nguyễn Ngọc Thuần).
2. Thân bài:
-Nhân vật “tôi” và người cha trong văn bản Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ (Nguyễn Ngọc Thuần) đã
gợi ra vấn đề về lối sống hoà hợp với thiên nhiên của con người như thế nào?
-Lối sống hoà hợp với thiên nhiên của con người là gì?
-Tại sao cần phải sống hoà hợp với thiên nhiên?
-Phê phán những hành vi hờ hững, thờ ơ tắc trách, hủy hoại thiên nhiên.
-Bài học em rút ra từ lối sống hoà hợp với thiên nhiên của hai nhân vật cha con trong văn bản Vừa
nhắm mắt vừa mở cửa sổ (Nguyễn Ngọc Thuần) là gì?
3. Kết bài:
Khẳng định vấn đề và lời mong muốn với mọi người.

1. Mở bài:
Giới thiệu vấn đề được gợi ra từ nhân vật “tôi” và người cha trong văn bản
“Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ” (Nguyễn Ngọc Thuần).
Cách 1:
Thiên nhiên luôn là người bạn đồng hành kì diệu và xinh đẹp của con
người. Sau khi đọc xong văn bản “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ” của
Nguyễn Ngọc Thuần, lối sống hoà hợp với thiên nhiên của nhân vật “tôi”
và người cha đã khiến cho em cảm động.
Cách 2:
Đọc văn bản “Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ" của tác giả "Nguyễn Ngọc
Thuần“,người đọc vô cùng ấn tượng tình cảm yêu thương giữa nhân vật
“tôi” và người cha. Bài học lớn mà người cha dạy cho nhân vật “tôi” đã để
lại cho người đọc suy ngẫm về lối sống hòa hợp với thiên nhiên.

2. Thân bài:
-Nhân vật “tôi” và người cha trong văn bản Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ
(Nguyễn Ngọc Thuần) đã gợi ra vấn đề về lối sống hoà hợp với thiên nhiên của
con người như thế nào?
Thiên nhiên là người bạn gần gũi, thân thiết của chúng ta; thiên nhiên cũng
có tiếng nói riêng. Người cha đã thể hiện tình yêu thương với đứa con thông
qua những bài học sâu sắc từ cuộc sống. Qua những trò chơi đầy lí thú, hấp
dẫn, người cha dạy con biết yêu thương, lắng nghe, kết nối tiếng nói yêu
thương với người bạn thiên nhiên, biết trân trọng mọi thứ xung quanh mình.

-Lối sống hoà hợp với thiên nhiên của con người là gì?
Lối sống hoà hợp với thiên nhiên là  sống gần gũi, gắn bó, rung động
trước vẻ đẹp của thiên nhiên; tôn trọng và bảo vệ thiên nhiên, không làm
những điều có hại cho thiên nhiên.
-Tại sao cần phải sống hoà hợp với thiên nhiên?
Con người và thiên nhiên có mối quan hệ không thể tách rời, thiên nhiên
luôn có mặt trong đời sống chúng ta (cung cấp oxy, thức ăn,...). Yêu thiên
nhiên và sống hòa hợp với thiên nhiên giúp ta có ý thức bảo vệ thiên nhiên
và tránh làm tổn hại đến nó. Tình yêu thiên nhiên giúp ta có sức mạnh
chống lại mọi âm mưu và hành động hủy hoại thiên nhiên. Bảo vệ thiên
nhiên chính là bảo vệ sự sống trên trái đất, bảo vệ sự sống của chính mỗi
chúng ta.

-Phê phán những hành vi hờ hững, thờ ơ tắc trách, hủy hoại thiên nhiên.
Phê phán những kẻ vì lợi ích cá nhân mà huỷ hoại thiên nhiên (chặt phá
rừng bừa bãi, xả rác, chất thải ra môi trường tự nhiên, săn bắn động vật
hoang dã,…). Những hành động này trực tiếp tác động đến môi trường
sống chung của loài người.
Hay có những người tâm hồn khô cằn, không cảm nhận được vẻ đẹp
của thiên nhiên quanh mình. Cuộc sống những người này thật vô vị, tẻ
nhạt; họ không nhận ra giá trị to lớn của thiên nhiên.

-Bài học em rút ra từ lối sống hoà hợp với thiên nhiên của hai nhân vật cha
con trong văn bản Vừa nhắm mắt vừa mở cửa sổ (Nguyễn Ngọc Thuần) là
gì?
Chúng ta phải yêu quý và tôn trọng thiên nhiên, yêu mến từng cái cây,
ngọn cỏ. Tâm hồn phải biết chiêm ngưỡng và phát hiện vẻ đẹp của thiên
nhiên. Phải bảo vệ, phải sống hòa hợp với thiên nhiên và chống lại những
hành vi tàn phá thiên nhiên.

3. Kết bài:
Khẳng định vấn đề và lời mong muốn với mọi người.
Thiên nhiên là người bạn tốt của con người. Yêu mến thiên nhiên, sống
hòa hợp với thiên nhiên là lối sống đáng được tôn vinh. Bảo vệ thiên nhiên
là nghĩa vụ trách nhiệm của mọi người.

3. SAU KHI NÓI
(SGK)